Shloka 22

कुम्भकर्णस्य प्रबोधनम्

The Awakening and Commissioning of Kumbhakarna

Devanagari script

तदेतत्सर्वमातिष्ठवीर्यंभीमपराक्रम ।।6.62.22।।न हितेसर्वभूतेषुदृश्यतेसदृशोबली ।

Transliteration

tad etat sarvam ātiṣṭha vīryaṁ bhīmaparākrama ||6.62.22||

na hi te sarvabhūteṣu dṛśyate sadṛśo balī |

Translation

Vậy nên, hỡi bậc dũng sĩ có oai lực đáng sợ, hãy gom góp trọn vẹn sức mạnh ấy. Vì giữa muôn loài, không ai được thấy là kẻ có thể sánh bằng ngươi về uy lực.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: विशेषण (Determiner)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: विशेषण (Determiner)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सर्वम्: all/entirely
• सर्वम्: कर्म/क्रियाविशेषण (Object/Adverbial)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as 'entirely/wholly')

• आतिष्ठ: take up/assume
• आतिष्ठ: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: आ + √स्था (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वीर्यम्: valor
• वीर्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भीमपराक्रम: O one of terrible prowess
• भीमपराक्रम: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ('भीमः पराक्रमः यस्य'); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: सम्बन्ध-न (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• हि: indeed
• हि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative sg; here genitive: 'your')

• सर्वभूतेषु: among all beings
• सर्वभूतेषु: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास ('सर्वेषु भूतेषु'); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• दृश्यते: is seen
• दृश्यते: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: is seen)

• सदृशः: equal/like
• सदृशः: विशेषण (Adjective of subject)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बली इति विशेषणम्

• बली: a strong one
• बली: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Context

The ten headed Ravana seeing Kumbhakarna, was delighted and got up quickly and made him come close to him.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Kumbhakarṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse illustrates how extraordinary ability creates responsibility; dharma asks that strength be exercised for protection and justice, not merely for a relative’s cause.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa urges Kumbhakarṇa to fully deploy his power, asserting his unmatched strength.

Which character virtue is emphasized?

Vīrya (heroic strength) is foregrounded; the ethical lens of the epic stresses that vīrya must be guided by satya and dharma.