Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 60, Shloka 71
कुम्भकर्णविबोधनम्
The Awakening of Kumbhakarna
Devanagari script
ननोदेवकृतंकिञ्चिद्भयमस्तिकदाचन ।मानुषान्नोभयंराजंस्तुमुलंसम्प्रबाधते ।।।।
Transliteration
nano deva-kṛtaṃ kiñcid bhayam asti kadācana | mānuṣān no bhayaṃ rājan tumulaṃ samprabādhate ||
Translation
“Tâu Đại vương, chẳng hề có nỗi sợ nào do chư thiên gây nên; chính hiểm họa dữ dội từ loài người nay đang dồn ép chúng ta.”
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
नःfor us/of us
नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी बहुवचन-रूप (Gen./Dat. plural enclitic)
देवकृतम्done by the gods
देवकृतम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदेव + कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—देवैः कृतम् (तृतीया-तत्पुरुष)
किञ्चित्any (even a little)
किञ्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अल्पपरिमाणवाचक
भयम्fear
भयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कदाचनever
कदाचन:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक—"ever/at any time"
मानुषान्from humans
मानुषान्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन; "from humans" (Vedic/epic usage with -ān)
नःfor us/of us
नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी बहुवचन-रूप (Gen./Dat. plural enclitic)
भयम्fear
भयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
तुमुलम्fierce, tumultuous
तुमुलम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुमुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—भयम्
सम्प्रबाधतेafflicts/presses hard
सम्प्रबाधते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + बाध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
Context
"O King! there is no danger from Devas. Only a small destruction done by a human is pressing and causing pain."
Characters & Entities
Y
YūpākṣaK
KumbhakarṇaD
DevasH
Humans (implied: Rāma and allies)FAQs
Satya in counsel: the minister states the uncomfortable truth—danger is real and comes from where pride least expects, from humans.
Yūpākṣa reports that the threat is not divine but human, and that it is severe and immediate.
Candor and duty of advice—speaking plainly for the welfare of the realm.