Shloka 2

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

कएषस्सुमहाकायोबलेनमहतावृतः ।आचक्ष्वमेमहाबाहो वीर्यवन्तंनिशाचरम् ।।।।

Transliteration

ka eṣaḥ sumahākāyo balena mahatāvṛtaḥ | ācakṣva me mahābāho vīryavantaṃ niśācaram ||

Translation

Kẻ thân hình khổng lồ, oai lực phi thường kia là ai, lại được vây quanh bởi đại quân hùng hậu? Xin hãy nói cho ta, hỡi bậc đại dũng tay mạnh, về dạ-xoa du hành trong đêm ấy, kẻ anh hùng đầy uy lực.

Word by Word

• कः: who?
• कः: कर्ता (interrogative subject)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम (interrogative pronoun)

• एषः: this (one)
• एषः: कर्ता (appositional)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशवाचक-सर्वनाम (demonstrative)

• सुमहाकायः: very large-bodied
• सुमहाकायः: विशेषण (of कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + महा (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (सुमहान् कायः यस्य/सुमहान् कायः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; एषः इति पदस्य विशेषणम्

• बलेन: with (his) force/army
• बलेन: करण (Karaṇa/instrument/means)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instrumental sg.)

• महता: great
• महता: विशेषण (of करण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; बलेन इति पदस्य विशेषणम् (with great)

• वृतः: surrounded
• वृतः: विधेय-विशेषण (predicate adjective of एषः)
• Type: Adjective
• Root: वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'surrounded/covered'

• आचक्ष्व: tell (me)
• आचक्ष्व: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: आ-चक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), परस्मैपद; मध्यम-पुरुष, एकवचन (2nd sg.); आज्ञार्थे (tell/declare)

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (Sampradāna/recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (enclitic) 'मे' = to me/for me/of me; अत्र चतुर्थी (dative)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (vocative sg.); संबोधन (address)

• वीर्यवन्तम्: valiant/powerful
• वीर्यवन्तम्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; निशाचरम् इति पदस्य विशेषणम्

• निशाचरम्: night-ranger (Rakshasa)
• निशाचरम्: कर्म (object of 'tell')
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (निशायां चरः = night-roamer); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

"Oh, Broad shouldered Vibheeshana! Who is this Rakshasa of gigantic form coming surrounded by a great army He seems to be a valiant one. Tell me."

Characters & Entities

• Rāma
• Vibhīṣaṇa
• Rākṣasa (unnamed here)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes prudent discernment: a righteous leader seeks truthful information before acting, rather than being driven by impulse.

What is the narrative situation?

On the battlefield, Rāma notices a formidable Rākṣasa commander approaching with a large force and asks Vibhīṣaṇa to identify him.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s composed leadership—clarity, caution, and respect for reliable counsel (Vibhīṣaṇa).