Shloka 19

अकम्पनवधः — The Slaying of Akampana

Hanuman’s rout of the Rakshasa host

Devanagari script

तत्पर्वताग्रमाकाशेरक्षोबाणविदारितम् ।विकीर्णंपतितंदृष्टवाहनुमान्क्रोधमूर्छितः ।।6.56.19।।

Transliteration

tat parvatāgram ākāśe rakṣobāṇavidāritam |

vikīrṇaṃ patitaṃ dṛṣṭvā hanumān krodhamūrcchitaḥ ||6.56.19||

Translation

Thấy mỏm núi giữa hư không bị mũi tên của Rākṣasa xé nát, vỡ tung rơi xuống tứ tán, Hanumān như bị cơn giận dữ dâng trào làm cho choáng ngợp.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् पर्वताग्रम्

• पर्वताग्रम्: mountain-peak
• पर्वताग्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वताग्र (प्रातिपदिक: पर्वत + अग्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ('peak of a mountain')

• आकाशे: in the sky
• आकाशे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण

• रक्षोबाणविदारितम्: torn by rākṣasa arrows
• रक्षोबाणविदारितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रक्षोबाणविदारित (प्रातिपदिक: रक्षस् + बाण + विदारित)
• Form: कृदन्त: क्त (PPP) from √दॄ 'to split' with वि-; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः ('split by rākṣasa-arrows')

• विकीर्णम्: scattered
• विकीर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि+कॄ (धातु)
• Form: कृदन्त: क्त (PPP) from √कॄ/कीर् 'to scatter' with वि-; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् पर्वताग्रम्

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु)
• Form: कृदन्त: क्त (PPP) from √पत्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् पर्वताग्रम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); धातु: दृश्

• हनुमान्: Hanumān
• हनुमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• क्रोधमूर्छितः: overcome by anger
• क्रोधमूर्छितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रोधमूर्छित (प्रातिपदिक: क्रोध + मूर्छित)
• Form: कृदन्त: क्त (PPP) from √मूर्छ्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः ('fainted/overcome by anger'); विशेषणम् हनुमान्

Context

Hanuman seeing the peak of the mountain broken into pieces by Rakshasa's arrows and fallen was deluded with anger.

Characters & Entities

• Hanumān
• Akampana (implied as the archer)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It warns that even noble warriors can be swept by anger; dharma requires strength guided by discernment, not uncontrolled krodha.

What is the narrative situation?

Hanumān watches his improvised weapon (the lifted peak) destroyed mid-air and reacts with intense anger.

Which character virtue is emphasized?

Powerful emotional intensity—yet implicitly the need for restraint, since anger can cloud judgment even in righteous combat.