Shloka 9

धूम्राक्षवधः

The Slaying of Dhumrākṣa

Devanagari script

तद्भभूवाद्भुतंघोरंयुद्धंवानररक्षसाम् ।शिलाभिर्विविधाभिश्चबहुभिश्चैवपादपैः ।।6.52.9।।

Transliteration

tad babhūv adbhutaṃ ghoraṃ yuddhaṃ vānararakṣasām |

śilābhir vividhābhiś ca bahubhiś caiva pādapaiḥ ||6.52.9||

Translation

Bấy giờ bùng lên một trận chiến kỳ diệu mà rùng rợn giữa vānara và rākṣasa, giao tranh bằng đủ loại đá tảng và vô số cây rừng.

Word by Word

• तत्: that (battle)
• तत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Pronoun; Neuter, Nom/Acc, Singular)

• बभूव: became / occurred
• बभूव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular)

• अद्भुतम्: wonderful
• अद्भुतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचनम् (Singular); विशेषण of युद्धम्

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचनम् (Singular); विशेषण of युद्धम्

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Nom/Acc, Singular)

• वानर-रक्षसाम्: of the vanaras and rakshasas
• वानर-रक्षसाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक) + राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समासः (वानराश्च राक्षसाश्च); षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचनम् (Plural)

• शिलाभिः: with rocks
• शिलाभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचनम् (Plural)

• विविधाभिः: of various kinds
• विविधाभिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया विभक्ति (Instrumental), बहुवचनम् (Plural); विशेषण of शिलाभिः

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• बहुभिः: with many
• बहुभिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक-प्रयोगे तृतीया बहुवचनम्; here agreeing with पादपैः (Masculine, Instrumental, Plural)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• एव: indeed / also
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (particle of emphasis)

• पादपैः: with trees
• पादपैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पादप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचनम् (Plural)

Context

Highly enraged Rakshasas on their part fixed the Vanaras with sharp dreadful arrows with itching feathers.

Characters & Entities

• Vānaras
• Rākṣasas
• Rocks (śilā)
• Trees (pādapa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse underscores the gravity of conflict: even when fought for dharma, war remains ghora (terrible), inviting reflection on restraint and the cost of adharma that necessitates such battle.

What is the narrative situation?

A climactic phase of fighting erupts, with improvised weapons—stones and trees—dominating the battlefield.

Which character virtue is emphasized?

Collective valor and resourcefulness—using available means to uphold the mission against oppressive force.