Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 46, Shloka 34

Devanagari script

एवमुक्त्वाततस्तस्यजलक्लन्नेनपाणिना ।।6.46.34।।सुग्रीवस्यशुभेनेत्रेप्रममार्जविभीषणः ।

Transliteration

evam uktvā tatas tasya jalaklinnena pāṇinā |

sugrīvasya śubhe netre pramamārja vibhīṣaṇaḥ ||6.46.34||

Translation

Nói vậy xong, Vibhīṣaṇa liền dùng bàn tay thấm nước, dịu dàng lau đôi mắt đẹp của Sugrīva, khiến chúng trở nên trong sáng.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकार-अव्यय (adverb of manner)

• उक्त्वा: having spoken
• उक्त्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund)

• ततः: then
• ततः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: काल/क्रम-अव्यय (then/thereafter)

• तस्य: of him (of Sugriva)
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• जलक्लिन्नेन: wet with water
• जलक्लिन्नेन: विशेषण (of पाणिना)
• Type: Adjective
• Root: जल + क्लिन्न (प्रातिपदिक; क्लिद् धातु से क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (जलेन क्लिन्नः)

• पाणिना: with (his) hand
• पाणिना: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सुग्रीवस्य: of Sugriva
• सुग्रीवस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• शुभे: beautiful/auspicious
• शुभे: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; विशेषण (नेत्रे)

• नेत्रे: (two) eyes
• नेत्रे: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• प्रममार्ज: wiped/cleansed
• प्रममार्ज: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: प्र + मृज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विभीषणः: Vibhishana
• विभीषणः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

Vibheeshana, having spoken in that manner, there after dipped his hand in water and wiped the beautiful eyes of Sugriva to brighten.

Characters & Entities

• Vibhīṣaṇa
• Sugrīva
• water (jala)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes compassionate action, not only words—supporting an ally’s stability is part of righteous conduct.

What is the narrative situation?

After consoling Sugrīva, Vibhīṣaṇa physically helps him recover from distress by wiping his eyes.

Which character virtue is emphasized?

Tenderness and practical wisdom: Vibhīṣaṇa combines counsel with calming, restorative care.