Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 45, Shloka 12

इन्द्रजितः अन्तर्धानयुद्धं

Indrajit’s Concealed Assault and the Fall of Rama and Lakshmana

Devanagari script

प्रावृताविषुजालेनराघवौकङ्कपत्रिणा ।एषरोषपरीतात्मानयामियमसादनम् ।।6.45.12।।

Transliteration

prāvṛtāv iṣujālena rāghavau kaṅkapatriṇā | eṣa roṣaparītātmā nayāmi yamasādanam ||

Translation

Hỡi các Rāghava, các ngươi đã bị phủ kín bởi một lưới tên, lông vũ như lông chim diệc; nay ta bị cơn phẫn nộ bao trùm, sẽ đưa các ngươi đến Yama-loka, cõi của Diêm Vương.

Word by Word

• प्रावृतौ: covered, enveloped
• प्रावृतौ: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृ/वृत्)
• Form: क्त (past participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nominative), द्विवचन; राघवौ-विशेषणम्

• इषुजालेन: by a net of arrows
• इषुजालेन: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: इषु-जाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: इषूणां जालम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन

• राघवौ: the two Rāghavas
• राघवौ: कर्म (Object; intended victims)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nominative), द्विवचन

• कङ्कपत्रिणा: with heron-feathered (arrows)
• कङ्कपत्रिणा: विशेषण (Adjectival to instrument)
• Type: Adjective
• Root: कङ्क-पत्रिन् (प्रातिपदिक; पत्रिन् = feathered)
• Form: तत्पुरुष-समास (कङ्कस्य पत्राणि यस्य/कङ्कपत्रिन्); पुल्लिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; इषुजालस्य विशेषणम्

• एषः: I (this one)
• एषः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• रोषपरीतात्मा: whose self is seized by anger
• रोषपरीतात्मा: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: रोष-परित-आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तृतीया-तत्पुरुष: रोषेण परीतः आत्मा यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; एषः-विशेषणम्

• नयामि: I will take/lead
• नयामि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• यमसादनम्: to Yama's abode
• यमसादनम्: गन्तव्य/कर्म (Destination as object)
• Type: Noun
• Root: यम-सादन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: यमस्य सादनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

Context

"Raghava brothers! You are enmeshed with plumes of arrows all over the body. My anger will not go waste. I will send you to the abode of Yama, the Lord of death."

Characters & Entities

• Indrajit
• Rama
• Lakshmana
• Yama

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It highlights how anger (krodha) drives adharmic intent—seeking destruction for ego and rage rather than justice.

What is the narrative situation?

From concealment, Indrajit claims the brothers are overwhelmed by his arrows and threatens to kill them.

Which character virtue is emphasized?

Negative exemplar: lack of self-control; dharma requires mastery over anger, especially in war.