Shloka 17

सरमा-सीता संवादः

Saramā Consoles Sītā; Preparations in Laṅkā

Devanagari script

दृष्टोमेपरिपूर्णार्थःकाकुत्स्थस्सहलक्ष्मणः ।सहितैस्सागरान्तस्थैर्बलैस्तिष्ठतिरक्षितः ।।।।

Transliteration

dṛṣṭo me paripūrṇārthaḥ kākutsthaḥ sahalakṣmaṇaḥ | sahitaiḥ sāgarāntasthair balais tiṣṭhati rakṣitaḥ ||

Translation

Ta đã được thấy vị vương tử Kakutstha, cùng Lakṣmaṇa; đại nguyện đã viên mãn, Người đứng vững, được các lực lượng đóng dọc bờ biển hộ vệ và nâng đỡ.

Word by Word

• दृष्टः: seen
• दृष्टः: कर्मणि-भाव (Karmaṇi-bhāva/Passive predicate)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: कृदन्त (√दृश्, क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agrees with काकुत्स्थः; English: 'seen'

• मे: by me
• मे: कर्ता (Karta/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; enclitic; English: 'by me/of me' (here: 'by me' in passive construction)

• परिपूर्ण-अर्थः: fully accomplished
• परिपूर्ण-अर्थः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: परि-पूर्ण (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifies काकुत्स्थः)

• काकुत्स्थः: Kakutstha (Rama)
• काकुत्स्थः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: काकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper epithet of Rama

• सह-लक्ष्मणः: together with Lakshmana
• सह-लक्ष्मणः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सह (अव्यय) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'with Lakshmana' as an epithet

• सहितैः: together with; accompanied by
• सहितैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: सह (धातु/प्रातिपदिक 'सहित')
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषणम् (qualifies बलैः)

• सागर-अन्त-स्थैः: stationed at the sea’s edge
• सागर-अन्त-स्थैः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सागर (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (qualifies बलैः): 'stationed at the sea-shore/end of the sea'

• बलैः: with forces; with troops
• बलैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• तिष्ठति: stands; remains
• तिष्ठति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रक्षितः: protected; guarded
• रक्षितः: क्रिया-विशेषण/विधेय (Predicate)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: कृदन्त (√रक्ष्, क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective to काकुत्स्थः

Context

"Rama, a fully accomplished soul accompanied by Lakshmana together with army stands protected by the army and is stationed on the seashore."

Characters & Entities

• Rāma (Kākutstha)
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is upheld through purposeful action and rightful protection—Rāma’s mission proceeds with order, vigilance, and responsibility toward his companions.

What is the narrative situation?

Saramā reassures Sītā by reporting that she has directly observed Rāma and Lakṣmaṇa safely positioned with their troops at the seashore.

Which character virtue is emphasized?

Reliability and strategic steadiness—Rāma is depicted as composed, guarded, and mission-focused.