Shloka 26

सीताविलापः

Sītā’s Lament over the Illusory Head and Bow

Devanagari script

सतस्याःपरिपृच्छन्त्यावधंमित्रबलस्यते ।तवचाख्यास्यतेनूनंनिशायांराक्षसैर्वधम् ।।6.32.26।।

Transliteration

sa tasyāḥ paripṛcchantyā vadhaṃ mitra-balasya te |

tava cākhyāsyate nūnaṃ niśāyāṃ rākṣasair vadham ||6.32.26||

Translation

Khi bà hỏi, hẳn Lakṣmaṇa sẽ thuật lại rằng chàng—cùng đạo quân bằng hữu của chàng—đã bị các Rākṣasa sát hại trong đêm.

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive 'of her'

• परिपृच्छन्त्याः: when she asks / of her asking
• परिपृच्छन्त्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: परि + प्रच्छ् (धातु)
• Form: कृदन्त (शतृ/Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; 'of (her) who is asking'

• वधम्: slaying, death
• वधम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मित्रबलस्य: of the ally's army
• मित्रबलस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मित्र + बल (प्रातिपदिक)
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (मित्रस्य बलम्); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन; genitive 'your'

• तव: your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: None (अकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; conjunction

• आख्यास्यते: will be told
• आख्यास्यते: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; passive-like 'will be told'

• नूनम्: surely
• नूनम्: None (अकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; particle of certainty

• निशायाम्: at night
• निशायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative

• राक्षसैः: by rākṣasas
• राक्षसैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental

• वधम्: slaying
• वधम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of आख्यास्यते

Context

"When she questions, he may tell that you and your army were killed by the army of friends at night."

Characters & Entities

• Sītā
• Kauśalyā
• Lakṣmaṇa (implied)
• Rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya as a duty in communication: the verse underscores the moral burden of conveying truth in tragedy and the harm caused when only a bleak narrative (or rumor) reaches loved ones.

What is the narrative situation?

Sītā imagines Lakṣmaṇa returning and being forced to explain events—reporting a night-slaying by Rākṣasas.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s concern for truthful reporting and its consequences—she anticipates how words can wound and destabilize dharmic family order.