Shloka 6

वानरमुख्य-परिचयः

Catalogue of Principal Vānara Leaders

Devanagari script

ताभ्यांचराभ्यांसहितोरावणःक्रोधमूर्छितः ।पश्यमानस्समुद्रंचपर्वतांश्चवनानिच ।।।।ददर्शपृथिवीदेशंसुसम्पूर्णंप्लवङ्गमैः ।

Transliteration

tābhyāṁ carābhyāṁ sahito rāvaṇaḥ krodha-mūrchitaḥ |

paśyamānaḥ samudraṁ ca parvatāṁś ca vanāni ca ||

dadarśa pṛthivī-deśaṁ su-sampūrṇaṁ plavaṅgamaiḥ ||6.26.6||

Translation

Cùng đi với hai kẻ do thám ấy, Rāvaṇa—tâm trí mờ đi vì cơn giận—phóng mắt nhìn biển cả, núi non và rừng thẳm; rồi thấy khắp miền đất ấy đều chật kín các Vanara.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; determiner of बलम्

• अपारम्: boundless
• अपारम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; qualifying बलम्

• असंख्येयम्: innumerable
• असंख्येयम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: असंख्येय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; qualifying बलम्

• वानराणाम्: of the vanaras
• वानराणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• महत्: great
• महत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; qualifying बलम्

• बलम्: army/strength
• बलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; object of अलोक्य

• अलोक्य: having seen
• अलोक्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ+लोक् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): "having seen"

• रावणः: Ravana
• रावणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; apposition to रावणः

• परिपप्रच्छ: asked further
• परिपप्रच्छ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि+प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• सारणम्: Sāraṇa
• सारणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सारण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Context

Deluded with anger Ravana along with both the spies observed the sea, the mountains and the woods crowded with monkeys in that region of the earth.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Samudra (sea)
• Mountains
• Forests
• Plavaṅgamas (Vanaras)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Krodha (anger) obscures discernment; dharma requires self-mastery so that perception and decisions align with truth (satya) rather than emotional distortion.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa surveys the terrain and witnesses the immense Vanara presence spread across the landscape near the shore.

Which character virtue is emphasized?

By contrast, the verse highlights the need for restraint; Rāvaṇa’s anger-clouded state underscores the absence of the kingly virtue of self-control.