Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 21, Shloka 22

सागरप्रतीक्षा-क्रोधप्रादुर्भावः

Rama’s Vigil at the Ocean and the Rise of Wrath

Devanagari script

नदर्शयतिसाम्नामेसागरोरूपमात्मनः ।।6.21.21।।चापमानयसौमित्रेशरांश्चाशीविषोपमान् ।सागरंशोषयिष्यामिपद् भ्यांयान्तुप्लवङ्गमाः ।।6.21.22।।

Transliteration

na darśayati sāmnā me sāgaro rūpam ātmanaḥ |

cāpam ānaya saumitre śarāṃś cāśīviṣopamān |

sāgaraṃ śoṣayiṣyāmi padbhyāṃ yāntu plavaṅgamāḥ ||6.21.21–6.21.22||

Translation

Dẫu ta dùng lời hòa giải, biển cả vẫn không bày lộ bản tính thật của mình với ta. Hỡi Saumitrī, hãy đem cung đến và những mũi tên như rắn độc; ta sẽ làm khô cạn đại dương—rồi bầy vānara hãy đi bộ mà vượt qua.

Word by Word

• चापम्: bow
• चापम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: चाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आनय: bring
• आनय: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ + नी (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सौमित्रे: O Saumitra
• सौमित्रे: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• शरान्: arrows
• शरान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• आशीविषोपमान्: like venomous snakes
• आशीविषोपमान्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: आशीविष (प्रातिपदिक) + उपमान (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (आशीविषस्य उपमानाः/like venomous snakes), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (शरान्)

• सागरम्: the ocean
• सागरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शोषयिष्यामि: I will dry up
• शोषयिष्यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शुष् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पद्भ्याम्: by foot (on foot)
• पद्भ्याम्: करण
• Type: Noun
• Root: पद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन

• यान्तु: let them go
• यान्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• प्लवङ्गमाः: monkeys/vanaras
• प्लवङ्गमाः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Context

"The ocean has not shown his own form to me. O! Lakshmana! Get the bow and venomous snake like arrows, I will dry up the ocean and the Vanaras can walk by foot and go."

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa (Saumitrī)
• Sāgara (Ocean)
• Plavaṅgamas (Vānaras)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes upāya (appropriate means): when sāman (conciliation) fails against obstinacy, firm action may be invoked to protect a righteous objective.

What is the narrative situation?

Rāma orders Lakṣmaṇa to bring bow and arrows, declaring he will force a passage by drying the sea so the vānaras can cross.

Which character virtue is emphasized?

Leadership and resolve—Rāma takes responsibility for removing obstacles to the mission of rescuing Sītā.