Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 21, Shloka 19

सागरप्रतीक्षा-क्रोधप्रादुर्भावः

Rama’s Vigil at the Ocean and the Rise of Wrath

Devanagari script

सशङ्खशुक्तिजालंसमीनमकरंतथा ।अद्ययुद्धेनमहतासमुद्रंपरिशोषये ।।6.21.19।।

Transliteration

saśaṅkhaśuktijālaṃ samīnamakaraṃ tathā | adya yuddhena mahatā samudraṃ pariśoṣaye ||6.21.19||

Translation

Hôm nay, bằng cuộc công kích lớn lao này, ta sẽ làm khô cạn đại dương—cùng cả những bãi lưới của ốc và sò, cùng cá và loài makara nữa.

Word by Word

• सशङ्खशुक्तिजालम्: with conch-and-shell collections
• सशङ्खशुक्तिजालम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपपद) + शङ्ख (प्रातिपदिक) + शुक्ति (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शङ्खशुक्तिजालैः सह/with nets/collections of conches and shells), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• समीनमकरम्: with fishes and crocodiles
• समीनमकरम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स (उपपद) + मीन (प्रातिपदिक) + मकर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मीनमकरैः सह/with fishes and crocodiles), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• तथा: also/likewise
• तथा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/समुच्चयार्थ (thus/also)

• अद्य: today/now
• अद्य: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक

• युद्धेन: by war/battle
• युद्धेन: करण
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• महता: great
• महता: करण-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• समुद्रम्: the ocean
• समुद्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परिशोषये: I will dry up (make dry)
• परिशोषये: क्रिया
• Type: Verb
• Root: परि + शुष् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

Context

"I shall make the ocean dry up with its shells and conchs, fishes and crocodiles in this great combat."

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Samudra/Sāgara (Ocean)
• śaṅkha (conch)
• matsya (fish)
• makara (sea-creature)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is framed as enforcing cooperation for a just cause; the verse also invites reflection on proportionality—how far power may go when righteous aims face obstruction.

What is the narrative situation?

Rāma issues a forceful ultimatum: if the ocean will not yield a passage, he will devastate it with his power.

Which character virtue is emphasized?

Determination to uphold the mission (dharma-driven purpose), coupled with formidable martial capability.