Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 20, Shloka 22

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

Devanagari script

सएवमुक्तःप्लवगाधिपस्तदाप्लवङ्गमानामृषभोमहाबलः ।उवाचवाक्यंरजनीचरस्यचारंशुकंतूर्णमदीनसत्त्वः ।।।।

Transliteration

sa evam uktaḥ plavagādhipas tadā plavaṅgamānām ṛṣabho mahābalaḥ |

uvāca vākyaṃ rajanīcarasya cāraṃ śukaṃ tūrṇam adīnasattvaḥ ||

Translation

Được hỏi như vậy, Sugrīva—chúa tể loài vānara, bậc tối thắng giữa đoàn quân nhảy vọt, đại lực vô úy—liền mau chóng nói lời với Śuka, kẻ do thám của rākṣasa.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-प्रातिपदिकम्; पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि) ; एकवचनम् (he)

• एवम्: thus / in that way
• एवम्: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक-अव्ययम् (in that manner)

• उक्तः: having been addressed / spoken to
• उक्तः: विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धि)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘having been spoken to/ addressed’

• प्लवगाधिपः: the lord/leader of the monkeys
• प्लवगाधिपः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: प्लवग + अधिप (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (प्लवगानाम् अधिपः); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (leader of monkeys)

• तदा: then
• तदा: कालाधिकरणम्
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (then)

• प्लवङ्गमानाम्: of the monkeys
• प्लवङ्गमानाम्: सम्बन्धः (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; षष्ठी-विभक्तिः; बहुवचनम् (of the monkeys)

• ऋषभः: the foremost (bull)
• ऋषभः: कर्ता (प्लवगाधिपस्य विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (bull/foremost)

• महाबलः: mighty / very strong
• महाबलः: विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धि)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिके)
• Form: कर्मधारयः (महत् बलं यस्य/महद्बलः); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (very strong)

• उवाच: spoke / said
• उवाच: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/परफेक्ट); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम् (he said/spoke)

• वाक्यम्: words / a statement
• वाक्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (words/speech as object)

• रजनीचरस्य: of the Rakshasa
• रजनीचरस्य: सम्बन्धः (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रजनीचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; षष्ठी-विभक्तिः; एकवचनम् (of the night-ranger, i.e., Rakshasa)

• चारम्: spy
• चारम्: कर्म (शुकम् इत्यस्य विशेषण-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: चार (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (spy as apposition/object)

• शुकम्: Suka
• शुकम्: सम्प्रदान/कर्म (उवाच इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: शुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (to/at Suka as object of speaking)

• तूर्णम्: quickly
• तूर्णम्: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्णम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (quickly)

• अदीनसत्त्वः: undaunted / not depressed in spirit
• अदीनसत्त्वः: विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धि)
• Type: Adjective
• Root: अ + दीन + सत्त्व (प्रातिपदिके)
• Form: बहुव्रीहिः (अदीनं सत्त्वं यस्य सः); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (undaunted)

Context

Suka having spoken in that way, Sugriva the leader of the monkeys who was not depressed in his spirit spoke these pleasant words to the Rakshasa spy.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Śuka
• rākṣasa (rajanīcara)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in leadership includes steadiness (adīnatā) and clarity in response—answering an enemy’s envoy without losing composure.

What is the narrative situation?

Sugrīva prepares to deliver a formal message to be carried back to Rāvaṇa by Śuka.

Which character virtue is emphasized?

Courage and emotional steadiness—Sugrīva remains undepressed and decisive.