Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 18, Shloka 23

शरणागति

धर्मनिर्णयः (Decision on Refuge and Dharma) / Rama’s Vow of Protection and the Acceptance of Vibhishana

Devanagari script

श्रूयतेहिकपोतेनशत्रुश्शरणमागतः ।अर्चितश्चयथान्यायंस्वैश्चमांसैर्निमन्त्रितः ।।।।

Transliteration

śrūyate hi kapotena śatruḥ śaraṇam āgataḥ | arcitaś ca yathānyāyaṃ svaiś ca māṃsair nimantritaḥ || 6.18.23 ||

Translation

Quả có truyền rằng: một chim bồ câu, khi kẻ thù đến cầu nương tựa, đã kính tiếp theo đúng phép tắc, lại còn dâng chính thịt mình để thỉnh mời.

Word by Word

• श्रूयते: is heard
• श्रूयते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): "is heard"

• हि: indeed, for
• हि: Hetu-bodhaka (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय, हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (particle: indeed/for)

• कपोतेन: by a dove
• कपोतेन: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपोत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• शत्रुः: an enemy
• शत्रुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थक्रियायाः कर्म (object of motion)

• आगतः: has come
• आगतः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः: आ-; अर्थः: "has come"

• अर्चितः: was honoured
• अर्चितः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः: "honoured"

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (and)

• यथा-न्यायम्: according to proper custom
• यथा-न्यायम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा-न्याय (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; अव्ययवत् प्रयोगः; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (according to rule/custom)

• स्वैः: with his own
• स्वैः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (own)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (and)

• मांसैः: with flesh
• मांसैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन

• निमन्त्रितः: was invited
• निमन्त्रितः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-मन्त्र् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः: नि-; अर्थः: "invited/entreated"

Context

"You have heard of the (story of a) dove that offered his own flesh to an enemy who came to seek protection according to tradition (of hospitality)."

Characters & Entities

• Rāma
• Sugrīva
• śatru (enemy)
• śaraṇa (refuge)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Śaraṇāgati-dharma: one who seeks refuge is to be honored and protected, even if formerly an enemy.

What is the narrative situation?

Rāma introduces a traditional moral exemplar (the dove) to justify a policy of protecting the one who comes seeking refuge.

Which character virtue is emphasized?

Compassion joined with unwavering adherence to righteous custom.