Shloka 8

भरद्वाजाश्रम-समागमः / Meeting Bharadvaja at the Hermitage

Homeward Blessings

Devanagari script

साम्प्रतंतुसमृद्धार्थंसमित्रगणबान्धवम् ।।6.127.8।।समीक्ष्यविजितारिं च समाभूप्रतीतिरुत्तमा ।

Transliteration

sāmprataṃ tu samṛddhārthaṃ sa-mitra-gaṇa-bāndhavam || 6.127.8 ||

samīkṣya vijitāriṃ ca mamābhūt prītir uttamā |

Translation

Nhưng nay, thấy ngài đã thành tựu chí nguyện, chiến thắng kẻ thù, lại sum họp cùng bằng hữu, đoàn tùy tùng và quyến thuộc, niềm hoan hỷ của ta trở nên tối thượng.

Word by Word

• साम्प्रतम्: now
• साम्प्रतम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रत (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: 'now/at present')

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेष/विरोधार्थक-अव्यय

• समृद्धार्थम्: having accomplished the purpose; prosperous in aim
• समृद्धार्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: समृद्ध (कृदन्त/प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (समृद्धः अर्थः यस्य/समृद्धार्थः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to 'त्वाम्' understood)

• समित्रगणबान्धवम्: with friends, groups, and kinsmen
• समित्रगणबान्धवम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गार्थ) + मित्र (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक) + बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मित्रगणैः बान्धवैः सह/युक्तः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• समीक्ष्य: having seen
• समीक्ष्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + ईक्ष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययीभाव-प्रयोग (gerund/absolutive): 'having seen'

• विजितारिम्: one who has conquered enemies
• विजितारिम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विजित (कृदन्त) + अरि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (विजितः अरिः यस्य); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• सम्: fully, completely (prefix)
• सम्: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)
• Form: उपसर्गसदृश-अव्यय; here with अभूः (sam-abhūḥ)

• अभूः: you became
• अभूः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• प्रीतिः: joy, delight
• प्रीतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ (subject: 'joy')

• उत्तमा: supreme, excellent
• उत्तमा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (to प्रीतिः)

Context

"Bharata is without attention to his body, wearing matted locks, placing your wooden sandals in front expecting you in the house. All is well at Ayodhya."

Characters & Entities

• Rāma
• mitra (friends/allies)
• bāndhava (kinsmen)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma culminates in rightful completion of duty: victory is meaningful when it restores just order and reunites communities (friends and kin) under truth-aligned leadership.

What is the narrative situation?

Bharadvāja shifts from recalling the sorrow of exile to celebrating the present moment: Rāma’s mission is completed and he stands among allies and relatives.

Which character virtue is emphasized?

Kṛta-kāryatā (successful fulfillment of responsibility) joined with humility and relational harmony—victory without abandoning bonds.