Shloka 23

Devanagari script

क्षिप्रम् सुग्रीवविमानंवानरैस्सह ।।6.125.23।।त्वमप्यारोहसामात्योराक्षसेन्द्रविभीषण ।

Transliteration

kṣipraṃ sugrīvavimānaṃ vānaraiḥ saha |

tvam apy āroha sāmātyo rākṣasendra vibhīṣaṇa ||

Translation

Hỡi Sugrīva, cùng các vānara, hãy mau lên cỗ phi xa. Còn ngài nữa, ô Vibhīṣaṇa—chúa tể loài rākṣasa—hãy lên cùng các đại thần.

Word by Word

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: क्रियाविशेषण (manner)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverb): quickly

• सुग्रीवविमानम्: Sugriva's aerial car
• सुग्रीवविमानम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव + विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: सुग्रीवस्य विमानम्

• वानरैः: with the vanaras
• वानरैः: सहकारक (Saha/सह)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सह: together with
• सह: सहकारक (association marker)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय (postposition): ‘with’

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: निपात (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle): also/even

• आरोह: ascend
• आरोह: क्रिया (command)
• Type: Verb
• Root: आ + रुह् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• सामात्यः: together with (your) ministers
• सामात्यः: कर्ता (qualifier of ‘त्वम्’)
• Type: Adjective
• Root: स + अमात्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभावः: ‘स’ (=सहित) + अमात्यः → ‘with ministers’

• राक्षसेन्द्रविभीषण: O Vibhishana, lord of rakshasas
• राक्षसेन्द्रविभीषण: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: राक्षस + इन्द्र + विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः: राक्षसेन्द्रः विभीषणः (Vibhishana, lord among rakshasas)

Context

Sugriva and the Vanaras, quickly ascended the aerial car. Vibheeshana, the king of Rakshasas and ministers all of them ascended.

Characters & Entities

• Rāma
• Sugrīva
• Vibhīṣaṇa
• Vānaras
• Ministers (amātya)
• Vimāna (Pushpaka implied by next verse)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in action through orderly leadership: Rāma coordinates allies responsibly, ensuring collective movement and inclusion.

What is the narrative situation?

Rāma directs Sugrīva, the vānaras, and Vibhīṣaṇa with his ministers to board the aerial car for the journey.

Which character virtue is emphasized?

Decisiveness and care—Rāma gives clear, practical instructions while honoring each leader’s status.