Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 123, Shloka 11

इन्द्रवरदानम् / Indra Grants Boons: Restoration of the Vanara Host

Devanagari script

श्रुत्वातुवचनंतस्यराघवस्यमहात्मनः ।महेन्द्रःप्रत्युवाचेदंवचनंप्रीतिसंयुतम् ।।।।

Transliteration

śrutvā tu vacanaṃ tasya rāghavasya mahātmanaḥ | mahendraḥ pratyuvācedaṃ vacanaṃ prītisaṃyutam ||

Translation

Nghe lời của Rāghava, bậc đại hồn, Mahendra liền đáp lại bằng lời nói chan chứa niềm hoan hỷ.

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: śru (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund), 'having heard'

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: Particle (contrast/emphasis)

• वचनम्: speech, words
• वचनम्: Karma (कर्म/object of śrutvā)
• Type: Noun
• Root: vacana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• राघवस्य: of Rāghava
• राघवस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: rāghava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• महात्मनः: of the great-souled
• महात्मनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahātman (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-प्रातिपदिक (महान् आत्मा यस्य); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; qualifies rāghavasya

• महेन्द्रः: Mahendra (Indra)
• महेन्द्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahendra (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (महान् इन्द्रः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रत्युवाच: replied
• प्रत्युवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: prati-ū-vac (धातु)
• Form: लिट्/परस्मैपद-परिपूर्णभूत (Perfect) रूप; प्रथमपुरुष, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies vacanam (understood)

• वचनम्: speech
• वचनम्: Karma (कर्म/object of pratyuvāca)
• Type: Noun
• Root: vacana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रीतिसंयुतम्: joined with joy
• प्रीतिसंयुतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: prīti + saṃyuta (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष: प्रीत्या संयुतम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies vacanam

Context

Hearing high souled Raghava's words, Mahendra in turn replied as follows.

Characters & Entities

• Rāghava (Rāma)
• Mahendra (Indra)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is affirmed by higher powers: Indra’s pleased response signals that righteous intent—seeking others’ welfare—is worthy of support.

What is the narrative situation?

Indra responds after hearing Rāma’s request for boons benefiting the Vānara allies.

Which character virtue is emphasized?

Prīti and anugraha (benevolent grace): Indra responds with goodwill toward Rāma’s dharmic request.