Shloka 30

न चैवरावणस्यान्तोदृश्यतेजीवितक्षये ।ततस्सर्वास्त्रविद्वीरःकौसल्यानन्दवर्धनः ।।।।मार्गणैर्बहुभिर्युक्तश्चिन्तयामासराघवः ।

na caiva rāvaṇasyānto dṛśyate jīvitakṣaye |

tataḥ sarvāstravid vīraḥ kausalyānandavardhanaḥ |

mārgaṇair bahubhir yuktaś cintayāmāsa rāghavaḥ ||

Nhưng Rāghava vẫn không thấy dấu hiệu mạng sống của Rāvaṇa sắp tận. Bấy giờ vị dũng sĩ tinh thông mọi loại thần khí—đấng luôn làm tăng niềm vui của Kausalyā—dẫu mang theo vô số mũi tên, cũng bắt đầu trầm tư suy xét.

not
:
None (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
and
:
None (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवindeed
एव:
None (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
रावणस्यof Ravana
रावणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अन्तःend
अन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'end/limit' (दृश्यते इत्यस्य कर्तृ-स्थानी)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-भावः (is seen/appears)
जीवितक्षयेat the end of life
जीवितक्षये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjīvita + kṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; 'जीवितस्य क्षये' (at the loss/end of life)
ततःthen
ततः:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अनन्तरम् (thereupon)
सर्वास्त्रवित्knower of all weapons
सर्वास्त्रवित्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva + astra + vid (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'सर्वाणि अस्त्राणि वेत्ति' (knower of all weapons); राघवः इति विशेषणम्
वीरःhero
वीरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; राघवः इति समानााधिकरण
कौसल्यानन्दवर्धनःincreaser of Kausalya's joy
कौसल्यानन्दवर्धनः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkausalyā + ānanda + vardhana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'कौसल्यानन्दस्य वर्धनः' (increaser of Kausalya's joy)
मार्गणैःby means/ways
मार्गणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmārgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; 'with means/ways' (instrumental of means)
बहुभिःmany
बहुभिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; मार्गणैः इति विशेषणम्
युक्तःendowed/engaged
युक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√yuj (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'endowed/engaged'
चिन्तयामासthought/began thinking
चिन्तयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√cint (धातु)
Formलिट्-लकार (periphrastic perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; 'began to think/thought'
राघवःRaghava (Rama)
राघवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Rama, knower of all shastras, valiant, enhancer of Kausalya's joy, well versed in the use of weapons, was not able to see the end of Ravana's life. He started thinking.

R
Rāma (Rāghava)
R
Rāvaṇa
K
Kausalyā

FAQs

Dharma here is thoughtful action: even the righteous warrior pauses to inquire into causes and choose the right means, rather than relying only on force.

During the duel, Rāma realizes ordinary weapons are not bringing Rāvaṇa’s end and begins considering why.

Prudence and strategic discernment—Rāma’s capacity to reflect and adapt while remaining committed to his righteous aim.