Shloka 10

Devanagari script

एवंपुरुषमुक्तस्तुहितबुद्धिबुद्धिना ।अब्रवीद्रावणंसूतोहितंसानुनयंवचः ।।।।

Transliteration

evaṃ paruṣam uktaḥ tu hita-buddhi-buddhinā | abravīd rāvaṇaṃ sūto hitaṃ sānunayaṃ vacaḥ ||

Translation

Bị Rāvaṇa quở trách gay gắt như vậy, người đánh xe—vốn có trí xét đoán lợi ích—liền thưa với Rāvaṇa những lời phải đạo, ôn hòa và khuyên nhủ.

Word by Word

• एवम्: thus, in that way
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb): प्रकारवाचक (manner)

• परुषम्: harsh (words)
• परुषम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)

• उक्तः: spoken / addressed
• उक्तः: Karta (कर्ता) (as predicate participle with implied agent)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having been spoken/being spoken’

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)

• हितबुद्धिः: one of beneficial counsel
• हितबुद्धिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हित + बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (हिताय बुद्धिः/हिते बुद्धिः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बुद्धिना: with (his) understanding
• बुद्धिना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• अब्रवीत्: spoke
• अब्रवीत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रावणम्: to Ravana
• रावणम्: Sampradāna/Prati (सम्प्रदान/प्रति-लक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• सूतः: the charioteer
• सूतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• हितम्: beneficial
• हितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘vacaḥ’)

• सानुनयम्: conciliatory, with entreaty
• सानुनयम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स + अनुनय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘vacaḥ’)

• वचः: words, speech
• वचः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

When the insensitive Ravana spoke harshly in that manner, to the charioteer who was wishing his benefit, he spoke in friendly language to Ravana.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• charioteer (sūta)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma upholds truthful, beneficial speech (satya-hita-vākya): even when treated harshly, the wise respond with measured, constructive counsel rather than retaliation.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa speaks harshly; the charioteer, committed to Rāvaṇa’s welfare, answers gently and with advice.

Which character virtue is emphasized?

Forbearance and ethical speech: the charioteer embodies calm, welfare-oriented counsel under provocation.