Shloka 26

मधुवनभङ्गः

The Disruption of Madhuvana and Dadhimukha’s Complaint

Devanagari script

तं सवृक्षं महाबाहुमापतन्तं महाबलम्।आर्यकं प्राहरत्तत्र बाहुभ्यां कुपितोऽङ्गदः।।5.62.26।।

Transliteration

taṃ savṛkṣaṃ mahābāhum āpatantaṃ mahābalam |

āryakaṃ prāharat tatra bāhubhyāṃ kupito 'ṅgadaḥ ||5.62.26||

Translation

Khi Dadhimukha, bậc trưởng thượng lực lưỡng, tay cầm cả cây lớn xông tới, Angada nổi giận liền lao vào, dùng cả hai tay đánh mạnh và chụp giữ ông ngay tại đó.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सवृक्षम्: with a tree
• सवृक्षम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-समास/अव्ययीभावार्थ-विशेषण (स-वृक्ष = with a tree); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• महाबाहुम्: mighty-armed
• महाबाहुम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् बाहुः यस्य = great-armed); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• आपतन्तम्: rushing/charging (towards)
• आपतन्तम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ-√पत् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• महाबलम्: very powerful
• महाबलम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महद् बलम् यस्य = very strong); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• आर्यकम्: the venerable elder (Āryaka)
• आर्यकम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आर्यक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्राहरत्: struck
• प्राहरत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-√हृ (धातु)
• Form: लङ् (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: देशाधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• बाहुभ्याम्: with (his) two arms
• बाहुभ्याम्: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, द्विवचन (dual)

• कुपितः: angry
• कुपितः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √कुप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of aṅgadaḥ)

• अङ्गदः: Angada
• अङ्गदः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

Seeing the revered, powerful and strong-armed Dadhimukha rushing to him, the angry Angada caught him with both hands tightly.

Characters & Entities

• Aṅgada
• Dadhimukha
• tree (weapon)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse highlights the tension between force and propriety: even in conflict, striking a revered elder challenges dharmic restraint.

What is the narrative situation?

Dadhimukha rushes in with a tree as a weapon; Angada, angered, intercepts him physically.

Which character virtue is emphasized?

Martial prowess and assertiveness—though shadowed here by the need for self-control.