Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

राक्षसेन्द्रनिवेशनविचारः

Survey of Ravana’s Residence and Lanka’s Inner Quarters

अर्चिर्भिश्चापि रत्नानां तेजसा रावणस्य च।।।।विरराजाथ तद्वेश्म रश्मिमानिव रश्मिभिः।

arcirbhiś cāpi ratnānāṁ tejasā rāvaṇasya ca |

virarājātha tadveśma raśmimān iva raśmibhiḥ || 5.6.40 ||

Bấy giờ cung điện ấy rực rỡ—nhờ ánh lửa của châu báu và cả uy quang của Rāvaṇa—tựa như mặt trời chói lọi, bừng lên muôn tia sáng.

madhvāsavakṛtakledamdampened by mead and liquor
madhvāsavakṛtakledam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootmadhu + āsava + kṛta + kleda (प्रातिपदिक; समास)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; Tatpuruṣa: madhvāsavaiḥ kṛtaḥ kledaḥ yasya (made wet by mead and liquor)
maṇibhājanasaṅkulamcrowded with jeweled vessels
maṇibhājanasaṅkulam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootmaṇi + bhājana + saṅkula (प्रातिपदिक; समास)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; Tatpuruṣa: maṇibhājanaiḥ saṅkulam (crowded with jeweled vessels)
manoramamdelightful
manoramam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootmanorama (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana
asaṅbādhamspacious
asaṅbādham:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Roota + saṅbādha (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; na saṅbādhaḥ (uncongested/spacious)
kubērabhavanamKubera's mansion
kubērabhavanam:
Upamāna (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootkubēra + bhavana (प्रातिपदिक; समास)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; Tatpuruṣa: kubērasya bhavanam
yathālike/as
yathā:
Upamāna-sūcaka
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormUpamā-avyaya (as/like)
nūpurāṇāmof anklets
nūpurāṇām:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootnūpura (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Ṣaṣṭhī, Bahuvacana
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
ghoṣeṇaby the sound
ghoṣeṇa:
Karaṇa
TypeNoun
Rootghoṣa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
kāñcīnāmof girdles
kāñcīnām:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootkāñcī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī, Bahuvacana
ninadenaby the jingling sound
ninadena:
Karaṇa
TypeNoun
Rootninada (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
mṛdaṅgatalaghoṣaiḥwith drum-beat sounds
mṛdaṅgatalaghoṣaiḥ:
Karaṇa
TypeNoun
Rootmṛdaṅga + tala + ghoṣa (प्रातिपदिक; समास)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; Tatpuruṣa: mṛdaṅgasya tala-ghoṣāḥ (drum-beat sounds)
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
ghoṣavadbhiḥresounding
ghoṣavadbhiḥ:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootghoṣavat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; -vat possessive adjective (having sound) qualifying (mṛdaṅgatalaghoṣaiḥ)
vināditammade resonant
vināditam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootvi + nad (धातु) + kta (कृत्)
FormKta-pratyaya past participle, Napुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; 'made to resound'
prāsādasaṅghātayutamwith clusters of palaces
prāsādasaṅghātayutam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootprāsāda + saṅghāta + yuta (प्रातिपदिक; समास)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; Tatpuruṣa: prāsādasaṅghātena yutam (joined with clusters of palaces)
strīratnaśatasaṅkulamfilled with hundreds of choice women
strīratnaśatasaṅkulam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootstrī + ratna + śata + saṅkula (प्रातिपदिक; समास)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; Tatpuruṣa: strīratnaśataiḥ saṅkulam (crowded with hundreds of exquisite women)
suvyūḍhakakṣyamwith well-arranged apartments
suvyūḍhakakṣyam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsu + vyūḍha + kakṣya (प्रातिपदिक; समास)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; Karmadhāraya: suvyūḍhā kakṣyā yasya (having well-arranged apartments/inner chambers)
hanumānHanuman
hanumān:
Karta
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
praviveśaentered
praviveśa:
Kriyā
TypeVerb
Rootviś (धातु)
FormLaṅ, Prathama-puruṣa, Ekavacana; Parasmaipada; with pra- (entered)
mahāgṛhāmthe great mansion
mahāgṛhām:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootmahā + gṛha (प्रातिपदिक; समास)
FormStrīliṅga (as gṛhā = 'mansion' in epic usage; or understood as mahāgṛham with accusative; here text has -ām), Dvitīyā, Ekavacana; Karmadhāraya: mahad gṛham (great mansion)

The palace of Ravana looked splendid with gems of different hues and with Ravana's presence, it was shining like the radiant Sungod.

H
Hanuman (contextual observer)
R
Ravana
G
Gems
S
Sun (simile: raśmimān)

FAQs

The verse prompts ethical discernment: tejas (splendor) can appear sun-like, but dharma depends on right action; the Ramayana repeatedly distinguishes outer radiance from inner righteousness.

As Hanuman looks on, the narrator emphasizes the palace’s brilliance, heightened by Ravana’s presence.

Steadfast clarity: Hanuman does not confuse magnificence with moral legitimacy.