Shloka 32

इन्द्रजित्प्रेषणम्—ब्रह्मास्त्रबन्धः, हनूमद्ग्रहणं, रावणसभाप्रवेशः

Indrajit’s Deployment—Brahmāstra Binding, Hanuman’s Capture, Entry into Ravana’s Court

Devanagari script

तावुभौ वेगसम्पन्नौ रणकर्मविशारदौ।सर्वभूतमनोग्राहि चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्।।।।

Transliteration

tāv ubhau vegasampannau raṇakarmaviśāradau | sarvabhūtamanogrāhi cakratur yuddham uttamam ||

Translation

Cả hai—nhanh như gió, tinh thông việc trận mạc—đã giao chiến một trận thượng hạng, khiến muôn loài đều chăm chú dõi theo.

Word by Word

• तौ: those two
• तौ: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन

• उभौ: both
• उभौ: विशेषण (of तौ)
• Type: Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन

• वेगसम्पन्नौ: endowed with speed
• वेगसम्पन्नौ: विशेषण (of तौ)
• Type: Adjective
• Root: वेग-सम्पन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभावः (‘वेगेन सम्पन्नौ’ = endowed with speed)

• रणकर्मविशारदौ: skilled in warfare
• रणकर्मविशारदौ: विशेषण (of तौ)
• Type: Adjective
• Root: रण-कर्म-विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; तत्पुरुषः (‘रणकर्मणि विशारदौ’ = expert in war-deeds)

• सर्वभूतमनोग्राहि: captivating all beings’ minds
• सर्वभूतमनोग्राहि: कर्म (Karma/कर्म) (object complement to युद्धम्)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-भूत-मनस्-ग्राहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण—‘सर्वभूतानां मनांसि ग्राहि’ (mind-captivating)

• चक्रतुः: they did / performed
• चक्रतुः: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद; प्रथमा-पुरुष (3rd), द्विवचन

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• उत्तमम्: excellent / supreme
• उत्तमम्: विशेषण (of युद्धम्)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

Context

Both the warriors endowed with speed and skill in warfare carried on the fight which captivated the minds of all creatures.

Characters & Entities

• Hanumān
• Indrajit

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Excellence with restraint: martial skill is presented as a disciplined art, implying yuddha-nīti—combat conducted through ability and training rather than chaos.

What is the narrative situation?

The narration highlights the intensity and high skill of the duel between Hanumān and Indrajit, witnessed (in imagination) by all beings.

Which character virtue is emphasized?

Raṇakauśala (battle mastery) and vega (speed): both combatants display elite warrior capability.