Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 3›Shloka 18
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 18

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

Devanagari script

तां रत्नवसनोपेतां कोष्ठागारावतंसकाम्।यन्त्रागारस्तनीमृद्धां प्रमदामिव भूषिताम्।।।।तां नष्टतिमिरां दीप्तैर्भास्वरैश्च महागृहैः।नगरीं राक्षसेन्द्रस्य स ददर्श महाकपिः।।।।

Transliteration

tāṃ ratnavasanopetāṃ koṣṭhāgārāvataṃsakām | yantrāgārastanīmṛddhāṃ pramadām iva bhūṣitām ||

tāṃ naṣṭatimirāṃ dīptair bhāsvaraiś ca mahāgṛhaiḥ | nagarīṃ rākṣasendrasya sa dadarśa mahākapiḥ ||

Translation

Đại hầu trông thấy kinh thành của chúa tể rākṣasa: bóng tối đã tan nhờ những đại lâu rực rỡ chói ngời; thành được trang sức như một thiếu nữ—y phục là áo xiêm nạm ngọc, kho tàng như đôi hoa tai, và kho binh khí như bầu ngực đầy đặn.

Word by Word
ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; refers to ‘नगरीम्’
रत्नवसनोपेताम्adorned with jeweled garments
रत्नवसनोपेताम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरत्न + वसन + उपेत (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष (रत्न-वसन = ‘gem(-like)/jeweled garments’ + उपेत ‘endowed with’ from √इ ‘to go’ with उप-); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying ‘नगरीम्’
कोष्ठागारावतंसकाम्with storehouses as ornaments
कोष्ठागारावतंसकाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोष्ठागार + अवतंसक (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘having storehouses as ornaments/earrings’ (metaphor)
यन्त्रागारस्तनीम्with armouries as breasts
यन्त्रागारस्तनीम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयन्त्रागार + स्तनी (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘having armouries as breasts’ (metaphor)
ऋद्धाम्prosperous
ऋद्धाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋद्ध (प्रातिपदिक)
Form√ऋध्/ऋद्ध् + क्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘prosperous/abundant’ qualifying ‘नगरीम्’
प्रमदाम्a young woman
प्रमदाम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootप्रमदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of comparison with ‘इव’
इवlike
इव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय (particle of comparison: like/as)
भूषिताम्adorned
भूषिताम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootभूष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘adorned’ qualifying ‘नगरीम्’
ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; again refers to ‘नगरीम्’
नष्टतिमिराम्with darkness dispelled
नष्टतिमिराम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनष्ट + तिमिर (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष; नष्ट (√नश् + क्त) + तिमिर; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘whose darkness is destroyed’
दीप्तैःby shining
दीप्तैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootदीप्त (प्रातिपदिक)
Form√दीप् + क्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; qualifying ‘महागृहैः’ (instr. pl.)
भास्वरैःby radiant
भास्वरैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootभास्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; qualifying ‘महागृहैः’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
महागृहैःby great mansions
महागृहैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमहा + गृह (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; instrument: ‘by great mansions’
नगरीम्city
नगरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनगरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of ‘ददर्श’
राक्षसेन्द्रस्यof the demon-king
राक्षसेन्द्रस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराक्षस + इन्द्र (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the lord of demons’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; pronoun referring to Hanuman
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada; ‘saw’
महाकपिःthe great vanara
महाकपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + कपि (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to ‘सः’
Context

Hanuman looked at the city of the demon king, whose darkness was dispelled by bright gems and mighty mansions as if it were a young maiden. The prosperous city was like a well decorated woman, adorned with ornaments having walls for her dress,the stables for her ear-rings, the armouries for her breasts.

Characters & Entities
L
Laṅkā (implied as the city)
R
Rāvaṇa (as rākṣasendra)
H
Hanumān
R
Rākṣasas

FAQs

Dharma requires discernment: splendor can veil adharma. The verse frames Laṅkā’s beauty as alluring, yet it belongs to the rākṣasa-king—warning that outward brilliance does not guarantee righteousness.

After entering Laṅkā, Hanumān surveys the city’s opulence and illumination, noting its extraordinary prosperity.

Saṃyamita-dṛṣṭi (controlled perception): Hanumān observes carefully without losing focus on his duty to find Sītā.

←Previous Verse
Next Verse→