Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 28›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 9

सीताविलापः

Sita’s Lament and Resolve under Threat

Devanagari script

तरस्विनौ धारयता मृगस्यसत्त्वेन रूपं मनुजेन्द्रपुत्रौ।नूनं विशस्तौ मम कारणात्तौ सिंहर्षभौ द्वाविव वैद्युतेन।।5.28.9।।

Transliteration

tarasvinau dhārayatā mṛgasya sattvena rūpaṃ manujendraputrau | nūnaṃ viśastau mama kāraṇāt tau siṃharṣabhau dvāv iva vaidyutena ||5.28.9||

Translation

Hai vương tử dũng mãnh, con của bậc chúa tể nhân gian, đã đối diện một loài vật mang hình dáng con nai. Hẳn vì thiếp mà hai vị ấy đã bị sát hại, như đôi sư tử–ngưu vương bị tia sét đánh quật.

Word by Word
तरस्विनौtwo mighty/valiant (ones)
तरस्विनौ:
कर्ता (कर्तृपद-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतरस्विन् (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nominative dual)
धारयताby (someone) holding/assuming
धारयता:
करणम् (हेतौ/साधने)
TypeVerb
Rootधृ (धातु) → धारयत् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तं कृदन्तम्; तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instr. sg. of present active participle) — ‘धारयन्/धारयता’
मृगस्यof a deer
मृगस्य:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (masc. genitive sg.)
सत्त्वेनby/with a creature (being)
सत्त्वेन:
करणम्
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. instrumental sg.)
रूपम्form
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. accusative sg.)
मनुजेन्द्रपुत्रौthe two princes (sons of the king of men)
मनुजेन्द्रपुत्रौ:
कर्ता
TypeNoun
Rootमनुज + इन्द्र + पुत्र (प्रातिपदिक-समूहः)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (मनुजानाम् इन्द्रस्य पुत्रौ = ‘sons of the lord among men’); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nominative dual)
नूनम्surely, indeed
नूनम्:
सम्बन्धः (वाक्य-निश्चयार्थकः)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (particle of certainty)
विशस्तौslain, killed
विशस्तौ:
कर्तृसम्बन्धी विशेषणम् (प्रेडिकेटिव्)
TypeVerb
Rootशस् (धातु) → विशस्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय; वि-उपसर्ग)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तं कृदन्तम् (past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nom. dual) — ‘slain’
ममof me, my
मम:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive sg.)
कारणात्because of, on account of
कारणात्:
अपादानम् (हेतोः/कारणम्)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः एकवचनम् (neut. ablative sg.)
तौthose two
तौ:
कर्ता (अनुवृत्त-कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nom./acc. dual); अत्र प्रथमा (subject-resumptive)
सिंहर्षभौtwo (like) a lion and a bull (i.e., lion-like bulls)
सिंहर्षभौ:
उपमानम् (इव-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootसिंह + ऋषभ (प्रातिपदिक-समूहः)
Formइतरेतर-द्वन्द्वः (सिंहश्च ऋषभश्च); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nominative dual); उपमानपदम्
द्वौtwo
द्वौ:
कर्ता (संख्या-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषणम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nominative dual)
इवlike, as if
इव:
उपमा-द्योतकः
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्ययम् (comparative particle)
वैद्युतेनby lightning, with a thunderbolt-like flash
वैद्युतेन:
करणम् (उपमान-करणम्)
TypeNoun
Rootवैद्युत (प्रातिपदिक) [विद्युत्-सम्बन्धी]
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. instrumental sg.)
Context

"Just like two mighty lions are killed by a bolt of lightning, the two princes must have been killed by a creature in the guise of a deer on my account.

Characters & Entities
S
Sītā
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
M
Mārīca (implied as the creature in deer-form)
D
deer (mṛga)
L
lightning (vaidyuta)

FAQs

Moral responsibility and empathy: Sītā’s self-blame reflects a conscience that measures consequences and grieves for harm to loved ones, even when she is not truly culpable.

Sītā recalls the deception of the deer-form creature and fears that Rāma and Lakṣmaṇa may have died because events were set in motion on her account.

Tender-heartedness and accountability—her concern is for others’ welfare even amid her own peril.

←Previous Verse
Next Verse→