Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 10, Shloka 33

रावणान्तःपुरे शयनदर्शनम्

Hanumān Observes Rāvaṇa’s Inner Apartments and Sleeping Court

Devanagari script

वज्रवैडूर्यगर्भाणि श्रवणान्तेषु योषिताम्।ददर्श तापनीयानि कुण्डलान्यङ्गदानि च।।।।

Transliteration

vajra-vaiḍūrya-garbhāṇi śravaṇānteṣu yoṣitām |

dadarśa tāpanīyāni kuṇḍalāny aṅgadāni ca ||

Translation

Ngài thấy nơi vành tai các thiếu phụ những đôi khuyên nạm kim cương và ngọc vaiḍūrya, lại có những món trang sức vàng rực—khuyên tai và vòng tay.

Word by Word

• वज्र-वैडूर्य-गर्भाणि: inlaid with diamond and vaidurya
• वज्र-वैडूर्य-गर्भाणि: कर्म (कर्म / Object)
• Type: Adjective
• Root: वज्र (प्रातिपदिक) + वैडूर्य (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: द्वन्द्व-पूर्वपद-तत्पुरुषः ‘वज्रं वैडूर्यं च गर्भे यस्य’ (having diamond and vaidurya set within); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Nom./Acc. plural, neuter); विशेषणम् (to ‘कुण्डलानि/अङ्गदानि’)

• श्रवण-अन्तेषु: at the ends of the ears
• श्रवण-अन्तेषु: अधिकरण (अधिकरणम् / Location)
• Type: Noun
• Root: श्रवण (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: षष्ठी-तत्पुरुषः ‘श्रवणस्य अन्तः’ (end of the ear); पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः बहुवचनम् (Locative plural, masculine)

• योषिताम्: of the women
• योषिताम्: सम्बन्ध (षष्ठी / Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: योषित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः बहुवचनम् (Genitive plural, feminine)

• ददर्श: saw
• ददर्श: क्रिया (क्रिया / Verb)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd person singular)

• तापनीयानि: of gold, golden
• तापनीयानि: कर्म (कर्म / Object)
• Type: Adjective
• Root: तापनीय (प्रातिपदिक; ‘golden’, तद्धित/विशेषण)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Nom./Acc. plural, neuter); विशेषणम्

• कुण्डलानि: earrings
• कुण्डलानि: कर्म (कर्म / Object)
• Type: Noun
• Root: कुण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Accusative plural, neuter)

• अङ्गदानि: armlets (upper-arm ornaments)
• अङ्गदानि: कर्म (कर्म / Object)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Accusative plural, neuter)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

Context

He noticed on the earlobes of the the women gold ear-rings decked with diamonds and vaidurya. They were wearing shining armlets of gold.

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāvaṇa’s wives
• vaiḍūrya
• vajra (diamond)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The Ramayana repeatedly teaches that wealth and ornamentation are secondary to satya and dharma; the detailed luxury here heightens the contrast with Sītā’s principled suffering elsewhere.

What is the narrative situation?

Hanumān continues his visual assessment of the palace women, noting their jewelry as part of identifying who is not Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Methodical observation—Hanumān uses concrete details to eliminate possibilities and stay aligned with truth.