Previous Verse
Next Verse

Shloka 98

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

सलिलादूर्ध्वमुत्तिष्ठ तिष्ठत्वेष कपिस्त्वयि।।।।अस्माकमतिथिश्चैव पूज्यश्च प्लवतां वरः।

salilād ūrdhvam uttiṣṭha tiṣṭhatu eṣa kapis tvayi | asmākam atithiś caiva pūjyaś ca plavatāṃ varaḥ ||

Hỡi núi, hãy vươn mình lên khỏi làn nước; xin cho khỉ thần này được nương nghỉ trên ngươi. Người ấy là thượng khách của chúng ta, đáng được tôn kính—bậc tối thắng trong loài nhảy vượt.

सलिलात्from the water
सलिलात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति; एकवचन (Ablative Singular)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्; दिशावाचक क्रियाविशेषण
उत्तिष्ठrise up
उत्तिष्ठ:
Kriya (क्रिया/आज्ञा)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु)
Formलोट्-लकार; परस्मैपद; मध्यम-पुरुष; एकवचन
तिष्ठतुlet (him) stand/rest
तिष्ठतु:
Kriya (क्रिया/विधि)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट्-लकार; परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन (3rd sg imperative)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
कपिःmonkey
कपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
त्वयिon you
त्वयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन (Locative Singular)
अस्माकम्of us; for us
अस्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन
अतिथिःguest
अतिथिः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवalso; indeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
पूज्यःworthy of worship
पूज्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूज्य (प्रातिपदिक)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विधेय/विशेषण
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
प्लवताम्of the leapers (monkeys)
प्लवताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्लु (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त ‘प्लवत्’ (one who leaps); पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन (Genitive Plural)
वरःthe best
वरः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विधेय (best)

"Rise up from the waters. Let him rest on you since this noble monkey is our guest and worthy of worship.

S
Samudra (Ocean)
M
Maināka
H
Hanumān

FAQs

Atithi-dharma: a guest—especially one on a righteous mission—deserves rest, respect, and practical support.

Samudra commands Maināka to emerge so Hanumān can pause and regain strength mid-flight.

Hospitality joined to reverence: honoring merit through tangible assistance.