Shloka 92

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

त्वमिहासुरसंघानां पातालतलवासिनाम्।।।।देवराज्ञा गिरिश्रेष्ठ परिघः सन्निवेशितः।

Transliteration

tvam iha āsurasaṅghānāṃ pātālatalavāsinām | devarājñā giriśreṣṭha parighaḥ sanniveśitaḥ ||

Translation

Hỡi núi chúa tối thượng, ngươi đã được Đế Thích (Indra), vua chư thiên, đặt nơi đây làm bức ngăn đối với bầy A-tu-la cư ngụ ở cõi địa phủ.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; उत्तम-पुरुषार्थे न, मध्यम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Nominative Singular)

• इह: here
• इह: Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• असुरसङ्घानाम्: of the hordes of demons
• असुरसङ्घानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: असुर + सङ्घ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (असुराणां सङ्घाः); पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन (Genitive Plural)

• पातालतलवासिनाम्: of those dwelling on the nether-world level
• पातालतलवासिनाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पाताल + तल + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुष-प्रायः (पातालतले वासिनः); पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन (Genitive Plural)

• देवराज्ञा: by the king of the gods (Indra)
• देवराज्ञा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: देवराज (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां राजा); पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (Instrumental Singular)

• गिरिश्रेष्ठ: O foremost mountain
• गिरिश्रेष्ठ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: गिरि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (गिरीणां श्रेष्ठः); पुंलिङ्ग; संबोधन-प्रथमा; एकवचन (Vocative Singular)

• परिघः: a bar; barrier-beam
• परिघः: Pratipadyamana (विधेय/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परिघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Nominative Singular); उपमेय/विधेय-नाम

• सन्निवेशितः: has been stationed; placed
• सन्निवेशितः: Kriya (क्रिया/विधेय)
• Type: Verb
• Root: नि + विश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः (placed/positioned)

Context

'O foremost mountain! you are kept here by Indra, lord of the gods as a barrier againstthe intrusion of demons residing in the nether-world.

Characters & Entities

• Samudra (Ocean)
• Maināka
• Indra (Devarāja)
• Asuras (demon hosts)
• Pātāla (netherworld)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Guardianship of order: beings are assigned duties to restrain harmful forces and protect the world’s balance.

What is the narrative situation?

Samudra reminds Maināka of his divinely appointed role as a defensive barrier against netherworld asuras.

Which character virtue is emphasized?

Steadfast duty: Maināka’s very placement signifies unwavering service to a protective mandate.