Shloka 69

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

सागरस्योर्मिजालानामुरसा शैलवर्ष्मणाम्।अभिघ्नंस्तु महावेगः पुप्लुवे स महाकपिः।।।।

Transliteration

sāgarasyormijālānām urasā śailavarṣmaṇām | abhighnaṃs tu mahāvegaḥ pupluve sa mahākapiḥ ||

Translation

Nhanh như gió, đại khỉ ấy lao vút, lấy ngực va rẽ những lớp sóng đan xen của biển cả—những con sóng vươn lên như thân núi.

Word by Word

• सागरस्य: of the ocean
• सागरस्य: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• ऊर्मिजालानाम्: of the nets/rows of waves
• ऊर्मिजालानाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: ऊर्मिणां जालम्; नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• उरसा: with (his) chest
• उरसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: उरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• शैलवर्ष्मणाम्: of (those) having mountain-like bulk
• शैलवर्ष्मणाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक) + वर्ष्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: शैलस्य वर्ष्म (mountain-like mass); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; qualifying ऊर्मिजालानाम्

• अभिघ्नन्: striking against
• अभिघ्नन्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभि-हन् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying सः/महाकपिः; ‘striking/dashing against’

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle; contrast/emphasis)

• महावेगः: very swift
• महावेगः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय: महान् वेगः यस्य; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying सः/महाकपिः

• पुप्लुवे: leapt/flew
• पुप्लुवे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्लु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महाकपिः: great monkey
• महाकपिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + कपि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

As the great vanara was flying swiftly, the oceanic waves in rows dashing against his chest rose as high as the mountain.

Characters & Entities

• Hanumān
• Ocean (Sāgara)
• Waves (Ūrmi)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is perseverance against resistance: obstacles (mountain-like waves) are met directly and endured for the sake of a truthful and righteous objective.

What is the narrative situation?

Hanumān continues his passage, his forward motion colliding with and lifting the ocean’s waves.

Which character virtue is emphasized?

Dhairya (steadfast endurance) and bala (strength) in confronting impediments.