Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 1›Shloka 103
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 103

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

स महात्मा मुहूर्तेन सर्वतः सलिलावृतः।।।।दर्शयामास शृङ्गाणि सागरेण नियोजितः।आदित्योदयसङ्काशैरालिखद्भिरिवाम्बरम्।शातकुम्भमयैः शृङ्गैः सकिन्नरमहोरगैः।।।।

Transliteration

sa mahātmā muhūrtena sarvataḥ salilāvṛtaḥ |

darśayāmāsa śṛṅgāṇi sāgareṇa niyojitaḥ |

ādityodayasaṅkāśair ālikhadbhir ivāmbaraṁ |

śātakumbhamayaiḥ śṛṅgaiḥ sa-kinnara-mahoragaiḥ ||

Translation

Ngọn núi đại hùng ấy, vốn bị nước bao phủ bốn bề, theo sự sai khiến của Hải Thần, chỉ trong khoảnh khắc đã phô bày các đỉnh: những chóp vàng ròng, có kinnaras và đại xà cư ngụ, rạng như bình minh, tựa như đang cào xé bầu trời.

Word by Word
सःhe (that mountain)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत्-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूपेण
मुहूर्तेनin a moment
मुहूर्तेन:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (Instrumental, 3rd), एकवचन; कालपरिमाणे (measure of time)
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: "on all sides")
सलिलावृतःcovered by water
सलिलावृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसलिल-आवृत (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of सः)
दर्शयामासshowed / displayed
दर्शयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + णिच् (causative) + लिट्
Formणिजन्त (Causative), लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शृङ्गाणिpeaks
शृङ्गाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), बहुवचन (Plural)
सागरेणby the ocean
सागरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental, 3rd), एकवचन
नियोजितःcommissioned / directed
नियोजितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि-युज् (धातु) + क्त (PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of सः)
आदित्योदयसङ्काशैःresembling sunrise
आदित्योदयसङ्काशैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootआदित्य-उदय-सङ्काश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (context: with शृङ्गैः), तृतीया (Instrumental, 3rd), बहुवचन; विशेषण (of शृङ्गैः)
आलिखद्भिःscraping / as if drawing
आलिखद्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootआ-लिख् (धातु) + शतृ (present active participle)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (Present Active Participle), तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of शृङ्गैः): "scraping"
इवas if / like
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)
अम्बरम्the sky
अम्बरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन
शातकुम्भमयैःmade of gold
शातकुम्भमयैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootशातकुम्भ-मय (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental, 3rd), बहुवचन; विशेषण (of शृङ्गैः): "made of gold"
शृङ्गैःwith peaks
शृङ्गैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental, 3rd), बहुवचन
सकिन्नरमहोरगैःwith kinnaras and great serpents
सकिन्नरमहोरगैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootस-किन्नर-महोरग (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental, 3rd), बहुवचन; विशेषण (of शृङ्गैः/पर्वतः): "together with kinnaras and great serpents"
Context

At the instance of Varuna, (the presiding deity of the ocean) the lofty mountain appeared, projecting its peaks, hitherto submerged in the water. The golden peaks inhabited by nagas and kinnaras resemmbled the rising Sun as though scraping the sky in a moment.

Characters & Entities
M
Maināka
O
Ocean (Sāgara)
K
Kinnaras
M
Mahoragas (Nāgas)

FAQs

Dharma is harmony in the cosmos: nature itself (ocean and mountain) cooperates to uphold a righteous quest.

Maināka emerges fully, revealing splendid peaks and inhabitants, as part of an attempt to aid Hanumān.

Supportive guardianship—protective forces aligning with the moral arc of the story.

←Previous Verse
Next Verse→