Shloka 8

काकुत्स्थस्य शोकनिग्रहः—सुग्रीवसान्त्वनम्

Rama’s Grief Restrained—Sugriva’s Consolation

Devanagari script

बाष्पमापतितं धैर्यान्निग्रहीतुं त्वमर्हसि।मर्यादां सत्त्वयुक्तानां धृतिं नोत्स्रष्टुमर्हसि।।

Transliteration

bāṣpam āpatitaṃ dhairyān nigrahītuṃ tvam arhasi | maryādāṃ sattvayuktānāṃ dhṛtiṃ notsraṣṭum arhasi ||

Translation

Ngài nên lấy nghị lực mà ngăn dòng lệ đang rơi. Người có nội lực chân thật không nên đánh mất phẩm nghi và sự bền chí.

Word by Word

• bāṣpam: tears
• bāṣpam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: bāṣpa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• āpatitam: fallen/streaming
• āpatitam: Visheshana (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ā-pat (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपसर्गः आ-; अर्थः 'fallen/streaming down'

• dhairyāt: by patience
• dhairyāt: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: dhairya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ (cause/instrumental sense: 'by/through patience')

• nigrahītum: to restrain
• nigrahītum: Prayojana (प्रयोजनम्)
• Type: Verb
• Root: ni-grah (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), अर्थः 'to restrain'; उपसर्गः नि-

• tvam: you
• tvam: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; 2nd person pronoun

• arhasi: ought to
• arhasi: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: arh (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपदम्; अर्थः 'ought/are fit'

• maryādām: proper limit/standard
• maryādām: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: maryādā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• sattvayuktānām: of the steadfast
• sattvayuktānām: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Adjective
• Root: sattva + yukta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; 'of those endowed with sattva/steadiness'

• dhṛtim: fortitude
• dhṛtim: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: dhṛti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• na: not
• na: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• utsraṣṭum: to abandon
• utsraṣṭum: Prayojana (प्रयोजनम्)
• Type: Verb
• Root: ut-sṛj (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), अर्थः 'to abandon/let go'; उपसर्गः उत्-

• arhasi: ought to
• arhasi: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: arh (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

Context

'I am an ordinary monkey born. Even then, I do not brood over my wife. You are high-souled, humble and patient. Why do you grieve?

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as maryādā (moral dignity): even intense emotion should be governed so righteous action remains possible.

What is the narrative situation?

Sugrīva directly urges Rāma to check his tears and preserve composure.

Which character virtue is emphasized?

Dhṛti (steadfastness) supported by dhairya—strength expressed as controlled emotion.