Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

हनूमद्विक्रम-प्रशंसा तथा महेन्द्रारोहणम्

Hanuman’s Self-Assertion of Power and Ascent of Mount Mahendra

यथा विजृम्भते सिंहो विवृद्धो गिरिगह्वरे।मारुतस्यौरसः पुत्रस्तथा सम्प्रति जृम्भते।।4.67.6।।

yathā vijṛmbhate siṁho vivṛddho girigahvare |

mārutasy aurasaḥ putras tathā samprati jṛmbhate || 4.67.6 ||

Như sư tử đã lớn mạnh trong hang núi vươn mình, thì ngay lúc ấy, người con chính thống của thần Gió Māruta (Hánumān) cũng vươn giãn tứ chi.

यथाjust as
यथा:
Upamāna-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)
विजृम्भतेstretches/yawns
विजृम्भते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + jṛmbh (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
सिंहःa lion
सिंहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsiṃha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
विवृद्धःfully grown
विवृद्धः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvivṛddha (प्रातिपदिक; √vṛdh)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
गिरिगह्वरेin a mountain cave
गिरिगह्वरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgiri + gahvara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; तत्पुरुषः ‘गिरेः गह्वरम्’
मारुतस्यof Maruta (Wind-god)
मारुतस्य:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmāruta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी, एकवचनम्
औरसःlegitimate
औरसः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaurasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘legitimate (born of the body)’
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
तथाso
तथा:
Upamāna-correlative (तथासूचक)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formतुल्यतावाचक-अव्यय (so/likewise)
सम्प्रतिnow
सम्प्रति:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootsamprati (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: now/at this time)
जृम्भतेexpands/yawns
जृम्भते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjṛmbh (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Crushed by the feet of the great self, Hanuman, the huge mountain looked like a proud elephant struck by a lion.

H
Hanumān
M
Māruta (Vāyu, Wind-god)

FAQs

Dharma is shown as disciplined readiness: strength is not mere display, but a gathered capability directed toward a righteous mission.

Hanumān physically prepares for the extraordinary leap by expanding and readying his body, likened to a lion’s powerful stretch.

Controlled power—vigour held under purpose and timing.