Shloka 38

हनूमद्विक्रम-प्रशंसा तथा महेन्द्रारोहणम्

Hanuman’s Self-Assertion of Power and Ascent of Mount Mahendra

Devanagari script

एषु वेगं करिष्यामि महेन्द्रशिखरेष्वहम्।।4.67.38।।नानाद्रुमविकीर्णेषु धातुनिष्यन्दशोभिषु।

Transliteration

eṣu vegaṁ kariṣyāmi mahendraśikhareṣv aham || 4.67.38 ||

nānādrumavikīrṇeṣu dhātuniṣyandaśobhiṣu |

Translation

Trên những đỉnh Mahendra này, ta sẽ dồn sức tăng tốc; giữa các sườn núi rải đầy muôn loài cây và rực sáng bởi dòng quặng khoáng tuôn chảy.

Word by Word

• एषु: on these
• एषु: अधिकरण (Locative)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी, बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग

• वेगम्: speed/impetus
• वेगम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन, पुल्लिङ्ग

• करिष्यामि: I will generate/do
• करिष्यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन, परस्मैपद

• महेन्द्रशिखरेषु: on the peaks of Mahendra
• महेन्द्रशिखरेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: महेन्द्र + शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (peaks of Mahendra); सप्तमी, बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• नानाद्रुमविकीर्णेषु: strewn with many kinds of trees
• नानाद्रुमविकीर्णेषु: अधिकरण-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: नाना + द्रुम + विकीर्ण (कृ-धातु, क्त)
• Form: तत्पुरुष (scattered with various trees); सप्तमी, बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण of (महेन्द्र)शिखरेषु

• धातुनिष्यन्दशोभिषु: shining with mineral cascades
• धातुनिष्यन्दशोभिषु: अधिकरण-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: धातु + निष्यन्द + शोभिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (shining with mineral streams/exudations); सप्तमी, बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण of (महेन्द्र)शिखरेषु

Context

'I will pick up speed on the peaks of mount Mahendra filled with different kinds of trees and minerals.

Characters & Entities

• Hanuman
• Mahendra (mountain)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is disciplined resolve: Hanuman does not rely on mere emotion; he prepares methodically to accomplish the righteous task.

What is the narrative situation?

Hanuman declares he will accelerate from Mahendra’s peaks before making the long leap across the sea.

Which character virtue is emphasized?

Determination guided by skill—energy directed through planning.