Shloka 17

हनूमद्विक्रम-प्रशंसा तथा महेन्द्रारोहणम्

Hanuman’s Self-Assertion of Power and Ascent of Mount Mahendra

Devanagari script

उत्सहेयमतिक्रान्तुं सर्वानाकाशगोचरान्।सागरं क्षोभयिष्यामि दारयिष्यामि मेदिनीम्।।4.67.17।।

Transliteration

utsaheyam atikrāntuṃ sarvān ākāśagocarān |

sāgaraṃ kṣobhayīṣyāmi dārayīṣyāmi medinīm || 4.67.17 ||

Translation

Ta có thể vượt qua tất cả những loài đi lại giữa hư không; ta sẽ khuấy động đại dương, và còn có thể xé rẽ cả mặt đất.

Word by Word

• पर्वतान्: mountains
• पर्वतान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• चूर्णयिष्यामि: I will pulverize
• चूर्णयिष्यामि: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: चूर्णय् (धातु; denom/cause from चूर्ण)
• Form: लृट् (future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• प्लवमानः: leaping
• प्लवमानः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्लु (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् (implicit) इति विशेषणम्—‘while leaping’

• प्लवङ्गमाः: O monkeys
• प्लवङ्गमाः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), बहुवचन

• हरिष्यामि: I will carry off / drag away
• हरिष्यामि: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लृट् (future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• ऊरुवेगेन: with thigh-force
• ऊरुवेगेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ऊरु + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुषः: ‘thigh-force’; पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• प्लवमानः: leaping
• प्लवमानः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्लु (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् (implicit) इति विशेषणम्

• महार्णवम्: the great ocean
• महार्णवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—कर्मधारयः: ‘great ocean’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

'O monkeys! when I leap, I can crush the mountains into powder and pull the vast ocean with me with the force of my thighs.

Characters & Entities

• Hanumān
• Sāgara (ocean)
• Medinī (earth)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma implies restraint: immense power is acknowledged, yet (in the larger episode) it is directed toward a righteous end rather than destruction.

What is the narrative situation?

Hanumān enumerates his extraordinary capacities to remove the team’s doubt about crossing the ocean to Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Vīrya (might) tempered by purpose—strength that serves the truthful objective of finding Sītā.