Home›Ramayana›Kishkindha Kanda›Sarga 64›Shloka 5
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 5

अङ्गदोपदेशः समुद्रदर्शन-विषादश्च

Angada’s Counsel and the Vanaras’ Despondency at the Ocean

Devanagari script

सत्त्वैर्महद्भिर्विकृतैः क्रीडद्भिर्विविधैर्जले।व्यात्तास्यैस्सुमहाकायैरूर्मिभिश्च समाकुलम्।।।।प्रसुप्तमिव चान्यत्र क्रीडन्तमिव चान्यतः।क्वचित्पर्वतमात्रैश्च जलराशिभिरावृतम्।।।।सङ्कुलं दानवेन्द्रैश्च पातालतलवासिभिः।रोमहर्षकरं दृष्ट्वा विषेदु: कपिकुञ्जराः।।।।

Transliteration

sattvair mahadbhir vikṛtaiḥ krīḍadbhir vividhair jale |

vyāttāsyaiḥ sumahākāyair ūrmibhiś ca samākulam ||

prasuptam iva cānyatra krīḍantam iva cānyataḥ |

kvacit parvatamātraiś ca jalarāśibhir āvṛtam ||

saṅkulaṃ dānavendraiś ca pātālatala-vāsibhiḥ |

romaharṣakaraṃ dṛṣṭvā viṣeduḥ kapikuñjarāḥ ||

Translation

Họ thấy đại dương rối cuộn bởi những đợt sóng cao vút, đầy dẫy các loài thủy sinh dị dạng, khổng lồ, đáng sợ, há miệng nô đùa trong nước. Chỗ thì như đang ngủ yên, chỗ lại như đang vui chơi; có nơi nước dâng thành khối lớn như núi. Lại chen chúc các ma vương ở cõi Pātāla, cảnh tượng rợn người; thấy vậy, những bậc đầu đàn trong loài khỉ đều lo âu.

Word by Word
सत्त्वैःwith creatures/beings
सत्त्वैः:
Karana (करण/Instrument; with which it is filled)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
महद्भिःgreat/huge
महद्भिः:
Visheshana (विशेषण of sattvaiḥ)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (sattvaiḥ)
विकृतैःmisshapen/terrifying
विकृतैः:
Visheshana (विशेषण of sattvaiḥ)
TypeAdjective
Rootविकृत (प्रातिपदिक; from वि+कृ + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (sattvaiḥ)
क्रीडद्भिःsporting/playing
क्रीडद्भिः:
Visheshana (विशेषण of sattvaiḥ)
TypeAdjective
Rootक्रीड् (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त) => क्रीडत् (प्रातिपदिक)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (sattvaiḥ)
विविधैःvarious
विविधैः:
Visheshana (विशेषण of sattvaiḥ)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (sattvaiḥ)
जलेin the water
जले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
व्यात्तास्यैःwith gaping mouths
व्यात्तास्यैः:
Karana (करण; with which it is filled)
TypeAdjective
Rootव्यात्त (प्रातिपदिक; from वि+आ+तन्/तृ? here 'vyātta' = opened) + आस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुव्रीहि: 'येषाम् आस्यानि व्यात्तानि ते'
सुमहाकायैःwith very huge bodies
सुमहाकायैः:
Karana (करण; with which it is filled)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्गवत्) + महा (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारय: 'सुमहान् कायः येषां ते'
ऊर्मिभिःwith waves
ऊर्मिभिः:
Karana (करण; with which it is filled)
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध; coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
समाकुलम्thoroughly crowded/agitated
समाकुलम्:
Karma (कर्म; object described/seen)
TypeAdjective
Rootसमाकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (samudram understood)
प्रसुप्तम्as if asleep
प्रसुप्तम्:
Karma (कर्म; object described)
TypeAdjective
Rootप्र + स्वप् (धातु) + क्त (कृदन्त) => प्रसुप्त (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (samudram)
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध; simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (comparison particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikarana (अधिकरण; adverbial location)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), देशवाचक (elsewhere/in another place)
क्रीडन्तम्as if playing
क्रीडन्तम्:
Karma (कर्म; object described)
TypeAdjective
Rootक्रीड् (धातु) + शतृ => क्रीडत् (प्रातिपदिक)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (samudram)
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (comparison particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
अन्यतःelsewhere/from another side
अन्यतः:
Adhikarana (अधिकरण; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), देशवाचक (from another side/elsewhere)
क्वचित्in some places
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), देशवाचक (somewhere)
पर्वतमात्रैःwith (things) mountain-sized
पर्वतमात्रैः:
Karana (करण; with which it is covered)
TypeAdjective
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; उपमान-तत्पुरुष: 'पर्वत-मात्र' (as large as a mountain)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
जलराशिभिःwith masses of water
जलराशिभिः:
Karana (करण; with which it is covered)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + राशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'जलस्य राशयः' (masses of water)
आवृतम्covered
आवृतम्:
Karma (कर्म; object described)
TypeAdjective
Rootवृ (धातु) उपसर्ग: आ + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (samudram)
सङ्कुलम्crowded/packed
सङ्कुलम्:
Karma (कर्म; object described)
TypeAdjective
Rootसङ्कुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (samudram)
दानवेन्द्रैःwith demon-lords
दानवेन्द्रैः:
Karana (करण; with which it is crowded)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'दानवानाम् इन्द्राः' (lords of demons)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
पातालतलवासिभिःwith underworld-dwellers
पातालतलवासिभिः:
Karana (करण; with which it is crowded)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक; from वस्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुष: 'पातालतले वासिनः' (dwellers on the underworld-floor)
रोमहर्षकरम्causing horripilation
रोमहर्षकरम्:
Karma (कर्म; object described/seen)
TypeAdjective
Rootरोमहर्ष (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: 'रोमहर्षं करोति यत्'
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकाल
विषेदुःbecame dejected/worried
विषेदुः:
Kriya (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootसद् (धातु; √sad 'to sink/be dejected') उपसर्ग: वि
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
कपिकुञ्जराःthe elephant-like monkeys (chiefs)
कपिकुञ्जराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक) + कुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'कपीनां कुञ्जराः' (elephants among monkeys)
Context

'None of you at any time have faced any obstruction in doing your deeds. You are efficient in leaping. O bulls among monkeys! now speak out, who among you can fly and how far?ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē catuṣṣaṣṭitamassargaḥ৷৷Thus ends the sixtyfourth sarga in Kishkindakanda of the first epic, the Holy Ramayana composed by sage Valmiki.

Characters & Entities
O
Ocean (Sāgara)
V
Vānaras (Kapi-kuñjarāḥ)
D
Dānavas (demon-lords)
P
Pātāla (netherworld)

FAQs

Dharma is tested by obstacles: righteous duty often meets frightening barriers, and the proper response is not denial but clear-eyed recognition that prepares one for courageous action.

The vānaras assess the ocean’s danger and immensity; the sight unsettles even the strongest among them.

Realism joined to courage—acknowledging fear without surrendering the mission.

←Previous Verse
Next Verse→