Shloka 5

संपाति

उपदेशः / Sampati Instructed and the Search Mission Foretold

Devanagari script

अरण्यं च सह र्भात्रा लक्ष्मणेनगमिष्यति।अस्मिन्नर्थे नियुक्त स्सन्पित्रा सत्यपराक्रमः।।4.62.5।।

Transliteration

araṇyaṃ ca saha bhrātrā lakṣmaṇena gamiṣyati | asminn arthe niyuktaḥ san pitrā satya-parākramaḥ ||

Translation

Được phụ vương giao phó chính vì việc ấy, Rāma—bậc dũng lực đặt nền trên chân lý—sẽ cùng em là Lakṣmaṇa đi vào rừng thẳm.

Word by Word

• अरण्यम्: to the forest
• अरण्यम्: कर्म (Karma/Object; destination)
• Type: Noun
• Root: अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• सह: together with
• सह: सहकारक (accompaniment marker)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable: 'together with')

• भ्रात्रा: (his) brother
• भ्रात्रा: सह (Saha/Accompaniment)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental; with 'saha'), एकवचन

• लक्ष्मणेन: Lakṣmaṇa
• लक्ष्मणेन: सह (Saha/Accompaniment; apposition to 'bhrātrā')
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental; with 'saha'), एकवचन

• गमिष्यति: will go
• गमिष्यति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Topic/occasion)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• अर्थे: matter/purpose
• अर्थे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• नियुक्तः: appointed/assigned
• नियुक्तः: कर्ता-विशेषण (to Rāma)
• Type: Adjective
• Root: नियुक्त (कृदन्त; √युज् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण

• सन्: being
• सन्: क्रियाविशेषण (concomitant state)
• Type: Verb
• Root: सत् (कृदन्त; √अस् धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present participle), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; 'being'

• पित्रा: by (his) father
• पित्रा: कर्ता/करण (agent/instrument with 'niyuktaḥ')
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• सत्यपराक्रमः: true in valor
• सत्यपराक्रमः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सत्य + पराक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa: 'whose valor is (in) truth' / 'true in valor'), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of Rāma)

Context

'You will get new wings and feathers and also other parts.You will attain vision, life, prowess and strength.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Daśaratha
• Araṇya (forest)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is obedience to rightful command and fidelity to truth: Rāma accepts the father’s directive, showing satya as the foundation of heroic conduct.

What is the narrative situation?

The prophecy recounts the cause of Rāma’s forest life—he goes with Lakṣmaṇa due to his father’s appointment/command.

Which character virtue is emphasized?

Satya-parākrama: courage that does not break truth or duty even under hardship.