Shloka 14
सूर्यानुगमनवृत्तान्तः
The Account of Following the Sun
Devanagari script
जटायुर्मामनापृच्छ्य निपपात महीं ततः।तं दृष्ट्वा तूर्णमाकाशादात्मानं मुक्तवानहम्।।।।
Transliteration
jaṭāyur mām anāpṛcchya nipapāta mahīṃ tataḥ | taṃ dṛṣṭvā tūrṇam ākāśād ātmānaṃ muktavān aham ||
Translation
Không hỏi lời từ biệt ta, Jatāyu liền lao xuống mặt đất. Thấy vậy, ta cũng vội vàng buông mình từ không trung rơi xuống.
Word by Word
जटायुःJatāyu
जटायुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजटायु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masc), प्रथमा (Nominative), एकवचन (singular)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुष, एकवचन (singular), द्वितीया (Accusative)
अनापृच्छ्यwithout taking leave
अनापृच्छ्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootन + आ + पृच्छ् (धातु)
Formनञ्-पूर्वक क्त्वा-प्रत्ययान्त कृदन्त (negative gerund): 'without asking/taking leave'
निपपातfell down
निपपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
महीम्to the earth
महीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem), द्वितीया (Accusative), एकवचन (singular)
ततःthen/thereupon
ततः:
Apadana/Kala (अपादान/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तस्मात्-प्रभव (ablatival adverb: then/thereupon/from there)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग (masc), द्वितीया (Accusative), एकवचन (singular)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerund/absolutive): 'having seen'
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
आकाशात्from the sky
आकाशात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी (Ablative), एकवचन (singular)
आत्मानम्myself
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masc), द्वितीया (Accusative), एकवचन (singular)
मुक्तवान्(I) descended/let down
मुक्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुल्लिङ्ग (masc), प्रथमा (Nominative), एकवचन (singular); कर्तरि प्रयोगे 'अहम्' इत्यस्य सह (periphrastic perfect sense: 'I descended/let myself down')
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुष, एकवचन (singular), प्रथमा (Nominative)
Context
'I thought Jatayu had fallen down somewhere at Janasthana, but I fell on Vindhya, wings burnt, in an unconscious state.
Characters & Entities
S
SampātiJ
JatāyuM
Mahī (Earth)Ā
Ākāśa (sky)FAQs
It highlights responsibility in companionship: one responds immediately to another’s perilous action, even when communication fails.
Jatāyu abruptly descends; Sampāti follows him down from the sky.
Promptness and concern for another (anukampā, readiness to act).