Shloka 1

सम्पातिवृत्तान्तः

Sampāti’s Account and the Sage Niśākara

Devanagari script

ततः कृतोदकं स्नातं तं गृध्रं हरियूथपाः।उपविष्टा गिरौ रम्ये परिवार्य समन्ततः।।4.60.1।।

Transliteration

tataḥ kṛtodakaṃ snātaṃ taṃ gṛdhraṃ hariyūthapāḥ | upaviṣṭā girau ramye parivārya samantataḥ || 4.60.1 ||

Translation

Bấy giờ, sau khi tắm gội và dâng lễ thủy cúng, các thủ lĩnh loài khỉ ngồi trên ngọn núi xinh đẹp, vây quanh chim kền kền ấy khắp bốn phía.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: सम्बन्ध (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

• कृतोदकम्: having offered water (libations)
• कृतोदकम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: कृत + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषः (कृतम् उदकम् यस्य = having performed water-offering); कृत = क्त-प्रत्यय (PPP)

• स्नातम्: bathed
• स्नातम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (PPP), नपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; ‘bathed’ (qualifying ‘tam gṛdhram’)

• तम्: that
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• गृध्रम्: vulture (Sampāti)
• गृध्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: गृध्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हरियूथपाः: monkey troop-leaders
• हरियूथपाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: हरि + यूथप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (हरीणां यूथपाः = leaders of monkeys)

• उपविष्टाः: sat down
• उपविष्टाः: क्रिया (Kriyā; participial predicate)
• Type: Verb
• Root: उप-विश् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग प्रथमा बहुवचन; ‘sat down’

• गिरौ: on the mountain
• गिरौ: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• रम्ये: pleasant
• रम्ये: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘delightful’ qualifying ‘girau’

• परिवार्य: having surrounded
• परिवार्य: पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā/Absolutive)
• Type: Verb
• Root: परि-√वृ (धातु)
• Form: कृदन्त; ल्यप् (absolutive/gerund), ‘having surrounded’

• समन्ततः: on all sides
• समन्ततः: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: on all sides)

Context

Sampati bathed and offered libations to Jatayu. Then all the monkeys sat round him on the beautiful mountain.

Characters & Entities

• Sampati
• Mountain (giri)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as proper conduct and respect: bathing and offering water signifies ritual responsibility and honoring bonds, even amid urgent missions.

What is the narrative situation?

The monkeys gather around Sampāti on a mountain after performing bathing and water rites, preparing to hear and plan further.

Which character virtue is emphasized?

Discipline and reverence—maintaining righteous customs while pursuing a righteous goal.