Shloka 13

अङ्गद

उपदेशः — Hanuman’s Counsel to Angada on Succession and Strategy

Devanagari script

यां चेमां मन्यसे धात्रीमेतद्बिलमिति श्रुतम्।एतल्लक्ष्मणबाणानामीषत्कार्यं विदारणे।।।।

Transliteration

yāṃ cemāṃ manyase dhātrīm etad bilam iti śrutam |

etal lakṣmaṇa-bāṇānām īṣat kāryaṃ vidāraṇe || 4.54.13 ||

Translation

Còn chỗ đất nứt mở này mà ngươi tưởng là ‘hang’—nghe nói vậy—thì đối với những mũi tên của Lakṣmaṇa, việc xé toạc nó chỉ là chuyện nhỏ.

Word by Word

• स्वल्पम्: a little
• स्वल्पम्: Karma/Predicate (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: स्वल्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘a little (thing)’

• हि: indeed
• हि: Sambandha-nipāta (सम्बन्ध-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात)

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done’

• इन्द्रेण: by Indra
• इन्द्रेण: Karaṇa/Agent (करण)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• क्षिपता: while throwing
• क्षिपता: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √क्षिप् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘while throwing’

• हि: indeed
• हि: Sambandha-nipāta (सम्बन्ध-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात)

• अशनिम्: thunderbolt
• अशनिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अशनि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय (काल/adverb of time): ‘formerly’

• लक्ष्मणः: Lakṣmaṇa
• लक्ष्मणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• निशितैः: sharp
• निशितैः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निशित (प्रातिपदिक/कृदन्त; √शि/√शा ‘to sharpen’ + नि-)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘bāṇaiḥ’)

• बाणैः: with arrows
• बाणैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• भिन्ध्यात्: could split/shatter
• भिन्ध्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भिद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• पत्रपुटम्: a leaf-cup
• पत्रपुटम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्र-पुट (प्रातिपदिक; पत्र + पुट)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे नपुंसक), द्वितीया (2nd), एकवचन

• यथा: like
• यथा: Upamā (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपमा/comparative particle): ‘as if/like’

Context

'You may think it safe to stay here in this opening of the earth. It is a petty task for the arrows of Lakshmana to break open this so-called cave.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• bāṇa (arrows)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires clear-eyed truth (satya) about one’s situation: false security and self-deception lead to adharma through irresponsible decisions.

What is the narrative situation?

The counsellor undermines the plan of hiding in a ‘cave’ by stressing that Lakṣmaṇa can easily breach it.

Which character virtue is emphasized?

Truthful realism—dispelling complacency so that duty can be pursued without illusion.