Shloka 1

स्वयंप्रभा

प्रश्नोत्तरम् / Svayamprabha Explains the Golden Forest and Questions the Vanaras

Devanagari script

इत्युक्त्वा हनुमांस्तत्र पुनः कृष्णाजिनाम्बराम्।अब्रवीत्तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम्।।4.51.1।।

Transliteration

ity uktvā hanumān tatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām | abravīt tāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm ||

Translation

Nói như vậy xong, Hanumān tại đó lại cất lời với vị nữ khổ hạnh phúc đức—mặc áo da linh dương đen—người chuyên hành trì Chánh pháp.

Word by Word

• इति: thus
• इति: वाक्यपरामर्श (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, इत्यादि-परामर्श (quotative particle: thus)

• उक्त्वा: having spoken
• उक्त्वा: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकाल (having said)

• हनुमान्: Hanuman
• हनुमान्: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (again)

• कृष्णाजिन-अम्बराम्: wearing a black antelope-skin garment
• कृष्णाजिन-अम्बराम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: कृष्णाजिन (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सम्बन्ध: ‘कृष्णाजिनस्य अम्बरम्’), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तापसीम्’ विशेषयति

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ताम्: to her
• ताम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महाभागाम्: most fortunate/noble
• महाभागाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘महान् भागः यस्याः’), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ताम्/तापसीम्’ विशेषयति

• तापसीम्: female ascetic
• तापसीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तापसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• धर्म-चारिणीम्: practising righteousness
• धर्म-चारिणीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + चारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (उपपद: ‘धर्मं चरति’), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तापसीम्’ विशेषयति

Context

On meeting the distinguished, righteous ascetic woman robed in deer skin, Hanuman said:

Characters & Entities

• Hanumān
• tāpasī (ascetic woman)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as reverence toward a dharma-practicing ascetic; approaching the righteous with respectful speech is itself a mark of right conduct.

What is the narrative situation?

Hanumān, after prior remarks, continues the conversation with the ascetic woman encountered in the cave/forest setting.

Which character virtue is emphasized?

Humility and courtesy—Hanumān’s respectful engagement with a dharma-observant ascetic.