Shloka 10

एकोनपञ्चाशः सर्गः (Sarga 49)

Aṅgada Re-energizes the Southern Search Party

Devanagari script

हितार्थमेतदुक्तं वः क्रियतां यदि रोचते।उच्यतां वा क्षमं यन्नस्सर्वेषामेव वानराः।।।।

Transliteration

hitārtham etad uktaṃ vaḥ kriyatāṃ yadi rocate |

ucyatāṃ vā kṣamaṃ yan nas sarveṣām eva vānarāḥ ||

Translation

“Ta nói điều này vì lợi ích của các ngươi. Nếu thấy thuận lòng thì hãy làm; bằng không, hỡi các Vānara, hãy nói điều mà các ngươi cho là thích đáng cho hết thảy chúng ta.”

Word by Word

• हितार्थम्: for (your) benefit
• हितार्थम्: प्रयोजन (Purpose)
• Type: Indeclinable
• Root: हित (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; द्वितीया-एकवचन-रूपेण अव्ययवत् (adverbial): ‘हितस्य अर्थे’ = for (your) benefit

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; ‘this’

• उक्तम्: said
• उक्तम्: विधेय-विशेषण (Predicative participle)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि: ‘said/spoken’

• वः: for you
• वः: सम्प्रदान (Sampradāna/Beneficiary)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative), बहुवचन; ‘of you/for you’ (context: for you)

• क्रियताम्: let it be done
• क्रियताम्: विधेय (Predicate/command)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive): ‘let it be done’

• यदि: if
• यदि: सम्बन्ध (Condition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional particle)

• रोचते: pleases
• रोचते: विधेय (Predicate)
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; ‘is pleasing (to you)’

• उच्यताम्: let it be stated
• उच्यताम्: विधेय (Predicate/command)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि (passive): ‘let it be said/told’

• वा: or
• वा: विकल्प (Alternative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (disjunctive particle)

• क्षमम्: proper
• क्षमम्: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: क्षम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; ‘proper/acceptable’

• यत्: whatever
• यत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative): ‘whatever/that which’

• नः: for us
• नः: सम्प्रदान (Beneficiary)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative), बहुवचन; ‘of us/for us’ (context: for us)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन; ‘of all’

• एव: indeed
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• वानराः: O monkeys
• वानराः: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (Vocative/Nominative), बहुवचन; संबोधनार्थे (address)

Context

'I have said all this for your good. You may carry it out, if it pleases you. Speak freely if there is any other course left for all of us, O monkeys!'

Characters & Entities

• Angada
• Vanaras

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is welfare-oriented counsel with openness to truth: Angada offers guidance for the common good and invites honest alternatives.

What is the narrative situation?

Angada proposes a course of action to the exhausted search party and asks them to accept it or suggest a better, proper plan.

Which character virtue is emphasized?

Humility and responsibility—leading while still respecting collective wisdom and truthful feedback.