Shloka 23

विन्ध्यगुहाविचयः — Searching the Vindhya Caves and the Cursed Forest

Southern Search

Devanagari script

विचितं तु ततः कृत्वा सर्वे ते काननं पुनः।अन्यदेवापरं घोरं विविशुर्गिरिगह्वरम्।।।।

Transliteration

vicitaṃ tu tataḥ kṛtvā sarve te kānanaṃ punaḥ |

anyad evāparaṃ ghoraṃ viviśur girigahvaram ||

Translation

Sau khi đã lục soát nơi ấy, tất cả lại xuyên qua rừng, rồi bước vào một hang núi khác nữa, ghê rợn vô cùng.

Word by Word

• kaṇḍuḥ: Kaṇḍu
• kaṇḍuḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kaṇḍu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा

• nāma: by name
• nāma: None (अव्यय-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: nāma (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशक (particle meaning ‘by name/called’)

• mahābhāgaḥ: highly fortunate/illustrious
• mahābhāgaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: mahā-bhāga (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् भागः यस्य/महान् भागः); पुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् कण्डुः

• satyavādī: truth-speaking
• satyavādī: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: satya-vādin (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सत्यं वदति इति); पुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् कण्डुः

• tapōdhanaḥ: rich in austerity
• tapōdhanaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: tapas-dhana (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तपः धनं यस्य); पुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् कण्डुः

• maharṣiḥ: great sage
• maharṣiḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahā-ṛṣi (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् ऋषिः); पुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा

• paramāmarṣī: extremely irascible
• paramāmarṣī: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: parama-amarṣin (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (परमः अमर्षी); पुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् कण्डुः

• niyamaiḥ: by disciplines/vows
• niyamaiḥ: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: niyama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; बहुवचन, तृतीया (Instrumental)

• duṣpradharṣaṇaḥ: hard to overpower/assail
• duṣpradharṣaṇaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: dus-pradharṣaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् कण्डुः

Context

Again they searched the forest and entered another dreadful mountain cave.

Characters & Entities

• kānana (forest)
• girigahvara (mountain cave)
• vānarāḥ (monkeys)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is tireless effort for a higher cause: they keep moving from one hard place to another, showing resilience rather than comfort-seeking.

What is the narrative situation?

After completing one search area, the party proceeds to a new, frightening cave to continue the mission.

Which character virtue is emphasized?

Endurance and determination despite repeated hardship.