Shloka 13

हनूमत्प्रशंसा–अङ्गुलीयकप्रदानम्

Praise of Hanumān and the Gift of the Signet Ring

Devanagari script

अनेन त्वां हरिश्रेष्ठ चिह्नेन जनकात्मजा।मत्सकाशादनुप्राप्तमनुद्विग्नाऽनुपश्यति।।4.44.13।।

Transliteration

anena tvāṃ hariśreṣṭha cihnena janakātmajā | matsakāśād anuprāptam anudvignā 'nupaśyati || 4.44.13 ||

Translation

“Hỡi bậc tối thắng trong loài khỉ, nhờ dấu hiệu này, con gái vua Janaka sẽ nhận ra ngươi là người từ nơi ta đến, và nàng sẽ nhìn ngươi không sợ hãi, không do dự.”

Word by Word

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular), सर्वनाम (pronoun)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), सर्वनाम (pronoun)

• हरिश्रेष्ठ: O best of monkeys
• हरिश्रेष्ठ: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: हरि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/8th), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: हरीणां श्रेष्ठः = 'best of monkeys'

• चिह्नेन: by the sign, token
• चिह्नेन: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: चिह्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• जनकात्मजा: Janaka’s daughter (Sita)
• जनकात्मजा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: जनक + आत्मजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: जनकस्य आत्मजा = 'Janaka's daughter'

• मत्सकाशात्: from me, from my presence
• मत्सकाशात्: Apadana (अपादान/Ablative source)
• Type: Indeclinable
• Root: मत् + सकाश (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास: मत्सकाशात् = 'from my presence'; पञ्चमी-अर्थे अव्यय (ablatival indeclinable)

• अनुप्राप्तम्: arrived (to her)
• अनुप्राप्तम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Verb
• Root: अनु + प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle); नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण — त्वाम्; अर्थ: 'having come/arrived'

• अनुद्विग्ना: unagitated, without fear
• अनुद्विग्ना: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनुद्विग्न (प्रातिपदिक; a- + उद्विग्न)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण — जनकात्मजा

• अनुपश्यति: will look upon/recognize (and accept)
• अनुपश्यति: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: अनु + पश्य् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)

Context

'O great hero! your enterprise, prowess coupled with courage and Sugriva's message to you seem to indicate to me about the success of your mission'.

Characters & Entities

• Rāma
• Hanumān
• Sītā
• Janaka

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is protecting the vulnerable through truthful identification—ensuring that Sītā can safely trust the messenger without risk.

What is the narrative situation?

Rāma instructs Hanumān that the ring will serve as proof, allowing Sītā to accept him as Rāma’s envoy.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s protective foresight and commitment to satya (verifiable truth) in communication.