Shloka 16

सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम्

Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search

Devanagari script

महत्सु तस्य शैलस्य निर्दरेषु गुहासु च।विचिनुध्वं महाभागां रामपत्नींततस्ततः।।।।

Transliteration

mahatsu tasya śailasya nirdareṣu guhāsu ca |

vicinudhvaṃ mahā-bhāgāṃ rāma-patnīṃ tatas tataḥ ||4.43.16||

Translation

Trong những khe sâu và các hang động của ngọn núi lớn ấy, hãy tìm kiếm khắp nơi bậc hiền thục cao quý—chính là hiền thê của Rāma—từ chỗ này đến chỗ kia.

Word by Word

• ततः: then, from there
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक अव्यय (thereafter/from there)

• देवसखः: Devasakha (friend of the gods)
• देवसखः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: देव + सख (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (देवानां सखा = friend of the gods)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-निपात (naming particle)

• पर्वतः: mountain
• पर्वतः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पतगालयः: abode of birds
• पतगालयः: Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण/Predicate noun)
• Type: Noun
• Root: पतग + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (पतगानाम् आलयः = abode of birds)

• नानापक्षिगणाकीर्णः: filled with flocks of various birds
• नानापक्षिगणाकीर्णः: Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण/Attribute)
• Type: Adjective
• Root: नाना + पक्षि + गण + आकीर्ण (कृदन्त)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘filled’; समासः (नाना-पक्षि-गण) तत्पुरुषः

• विविधद्रुमभूषितः: adorned with diverse trees
• विविधद्रुमभूषितः: Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण/Attribute)
• Type: Adjective
• Root: विविध + द्रुम + भूषित (कृदन्त)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘adorned’; समासः तत्पुरुषः (विविधैः द्रुमैः भूषितः)

Context

'Crossing this lord of hills filled with gold, you should reach the great mountain called Sudarsana.

Characters & Entities

• Rama
• Caves

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as protective responsibility: those who serve Rāma must exert themselves to rescue the innocent, searching even perilous places.

What is the narrative situation?

Sugrīva directs the vānaras to inspect difficult mountain terrain—ravines and caves—where Sītā might be hidden.

Which character virtue is emphasized?

Courage and compassion—braving danger for the sake of the wronged and abducted.