Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

शरत्प्रवेशे रामविलापः तथा सुग्रीवप्रमादे लक्ष्मणप्रेषणम्

Autumn’s Onset: Rama’s Lament and Lakshmana Sent to Sugriva

लोकं सुवृष्ट्या परितोषयित्वानदीस्तटाकानि च पूरयित्वा।निष्पन्नसस्यां वसुधां च कृत्वात्यक्त्वा नभस्तोयधराः प्रणष्टाः।।

lokaṃ su-vṛṣṭyā paritoṣayitvā nadīs taṭākāni ca pūrayitvā | niṣpanna-sasyāṃ vasudhāṃ ca kṛtvā tyaktvā nabhas toyadharāḥ praṇaṣṭāḥ ||

Sau khi dùng mưa thuận làm thỏa lòng thế gian, làm đầy sông ngòi và ao hồ, khiến đất đai trĩu hạt mùa màng chín rộ, những đám mây mang nước đã rời bầu trời và biến mất.

लोकम्the world/people
लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
सु-वृष्ट्याby good rains
सु-वृष्ट्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + वृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘with good rainfall’
परितोषयित्वाhaving satisfied
परितोषयित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-तुष् (तुष् धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त/gerund); ‘having satisfied’
नदीःrivers
नदीः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
तटाकानिtanks/ponds
तटाकानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतटाक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पूरयित्वाhaving filled
पूरयित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपूर् (पूर् धातु)
Formक्त्वान्त (gerund); ‘having filled’
निष्पन्न-सस्याम्bearing fully grown crops
निष्पन्न-सस्याम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिष्पन्न (कृदन्त) + सस्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘निष्पन्नं सस्यं यस्याम्’ (earth with crops produced)
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (कृ धातु)
Formक्त्वान्त (gerund); ‘having made’
त्यक्त्वाhaving left
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (त्यज् धातु)
Formक्त्वान्त (gerund); ‘having left/abandoned’
नभःthe sky
नभः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
तोय-धराःclouds (water-bearers)
तोय-धराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘तोयं धरन्ति’ (clouds)
प्रणष्टाःhave disappeared
प्रणष्टाः:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-नश् (नश् धातु) (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-रूपेण (predicate participle)

'Having showered heavy rains, and filling tanks and rivers, and producing bumper crops on the earth the clouds have disapeared.

R
Rama
L
Lakshmana
R
rivers
E
earth

FAQs

Dharma is fulfilling one’s role and departing without clinging: like clouds that give and move on, righteous action is timely, beneficial, and non-possessive.

Rama notes the monsoon has completed its work—waters are filled and crops grown—so clouds disappear and autumn begins.

Rama’s gratitude and realism—he recognizes completion of a cycle and accepts change as truthful and natural.