Shloka 32

हनूमत्संवादः / Hanuman’s Diplomatic Approach to Rama and Lakshmana

Devanagari script

संस्कारक्रमसम्पन्नामद्रुतामविलम्बिताम्।उच्चारयति कल्याणीं वाचं हृदयहारिणीम्।।

Transliteration

saṃskāra-krama-sampannām adrutām avilambitām | uccārayati kalyāṇīṃ vācaṃ hṛdaya-hāriṇīm ||

Translation

Ngài thốt lời cát tường, tinh luyện và mạch lạc; chẳng gấp gáp, chẳng chậm trễ; lời nói ấy dịu lành, quyến rũ lòng người.

Word by Word

• saṃskāra-krama-sampannām: endowed with refined order of articulation
• saṃskāra-krama-sampannām: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: saṃskāra (प्रातिपदिक) + krama (प्रातिपदिक) + sampanna (सम्-पद् धातु, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; वाचम् इति विशेषण; समासः: संस्कारस्य क्रमः (षष्ठी-तत्पुरुष) + तेन सम्पन्ना (तत्पुरुष-भाव)

• adrutām: not too fast
• adrutām: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: a-druta (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाचम् इति विशेषण

• avilambitām: not dragging
• avilambitām: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: a-vilambita (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाचम् इति विशेषण

• uccārayati: utters/pronounces
• uccārayati: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ud-√car (चर् धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• kalyāṇīm: auspicious/beautiful
• kalyāṇīm: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: kalyāṇī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाचम् इति विशेषण

• vācam: speech
• vācam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: vāc (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन

• hṛdaya-hāriṇīm: heart-captivating
• hṛdaya-hāriṇīm: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: hṛdaya (प्रातिपदिक) + hāriṇī (√hṛ धातु, णिनि-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाचम् इति विशेषण; समासः: हृदयम् हरति इति (उपपद-तत्पुरुष)

Context

'His words are auspicious. They are refined. Neither fast nor slow, his utterances captivate the heart.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Hanuman

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as benevolent speech: words should be truthful and also kalyāṇa (beneficial), structured to uplift and persuade without manipulation.

What is the narrative situation?

Rama continues praising Hanuman’s manner of speaking, emphasizing refinement and balanced pace.

Which character virtue is emphasized?

Hanuman’s cultured eloquence—learning and goodness expressed as pleasing, orderly speech.