Shloka 41
वालिवधोत्तरशोकः
Sugriva’s Remorse and Tara’s Lament after Vali’s Death
आर्तामनाथामपनीयमानामेवं विधामर्हसि मां निहन्तुम्।अहं हि मातङ्गविलासगामिनाप्लवङ्गमानामृषभेण धीमता4.24.40।।विना वरार्होत्तमहेममालिनाचिरं न शक्ष्यामि नरेन्द्र जीवितुम्।इत्येवमुक्तस्तु विभुर्महात्मातारां समाश्वास्य हितं बभाषे4.24.41।।
ārtām anāthām apanīyamānām evaṃ-vidhām arhasi māṃ nihantum |
ahaṃ hi mātaṅga-vilāsa-gāminā plavaṅgamānām ṛṣabheṇa dhīmatā ||
vinā varārhottama-hema-mālinā ciraṃ na śakṣyāmi narendra jīvitum |
ity evam uktas tu vibhur mahātmā tārāṃ samāśvāsya hitaṃ babhāṣe ||
“Hỡi Đại vương, ngài cứ giết ta cũng được—ta đau khổ, không nơi nương tựa, mất chồng, bị lôi kéo vào cảnh khốn cùng như thế. Không có vị ‘ngưu vương’ hiền trí trong loài khỉ—người đi oai nghi như voi chúa, mang vòng hoa vàng tối thượng—ta chẳng thể sống lâu, hỡi vua.” Tārā than khóc như vậy; bậc Chúa tể đại hồn (Rāma) an ủi nàng và nói lời lợi ích.
'O king it is proper on your part to kill me as I am in great distress. I am a helpless orphan torn away from her husband.O king I will not live long without the wise leader of monkeys who walked majestically like an elephant and wore the choicest golden necklace'. Implored by Tara this way, the great soul, Rama, lord of the earth said to Tara these words of consolation:
FAQs
Dharma-guided leadership includes responding to grief with steadiness and beneficial speech; the verse sets up Rāma’s role as consoler and moral guide.
Tārā’s lament continues after Vāli’s death, and the text signals that Rāma will answer with consoling counsel.
Rāma’s capacity to calm suffering through measured, welfare-oriented words.