Shloka 24

ताराविलापः

Tārā’s Lament over Vāli

Devanagari script

एवमुक्तस्समुत्थाय जग्राह चरणौ पितुः।भुजाभ्यां पीनवृत्ताभ्यामङ्गदोऽहमिति ब्रुवन्।।

Transliteration

evam uktaḥ samutthāya jagrāha caraṇau pituḥ | bhujābhyāṃ pīnavṛttābhyām aṅgado 'ham iti bruvan ||

Translation

Nghe lời dạy bảo, Angada đứng dậy và ôm lấy chân cha bằng đôi tay rắn chắc của mình, nói rằng: "Con là Angada đây."

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb: thus)

• उक्तः: having been told/advised
• उक्तः: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वच् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (अङ्गदः) इत्यस्य विशेषणम्

• समुत्थाय: having risen
• समुत्थाय: पूर्वक्रिया (Pūrvakriyā)
• Type: Verb
• Root: सम्-उत्-√स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकाल

• जग्राह: seized/clasped
• जग्राह: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: √ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• चरणौ: the two feet
• चरणौ: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन

• पितुः: of (his) father
• पितुः: सम्बन्ध (Sambandha)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• भुजाभ्याम्: with (his) two arms
• भुजाभ्याम्: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन

• पीनवृत्ताभ्याम्: stout and rounded
• पीनवृत्ताभ्याम्: करण-विशेषण (Karaṇa-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: पीनवृत्त (प्रातिपदिक; पीन + वृत्त)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; विशेषण (qualifying भुजाभ्याम्)

• अङ्गदः: Angada
• अङ्गदः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta; in quoted speech)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• इति: thus
• इति: वाक्य-सम्बन्ध (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• ब्रुवन्: saying
• ब्रुवन्: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: ब्रुवन् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ब्रू (धातु) + शतृ)
• Form: वर्तमानकर्तरि कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषण (अङ्गदः)

Context

Thus advised by Tara, Angada got up, clasped his father's feet with his stout arms, and saluted, saying, 'I am Angada.'

Characters & Entities

• Aṅgada
• Vāli
• Tārā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes honoring one’s parents and elders; physical gestures of reverence (touching the feet) embody humility and rightful conduct.

What is the narrative situation?

Following Tārā’s instruction, Aṅgada approaches the dying Vāli and formally salutes him.

Which character virtue is emphasized?

Humility and devotion—Aṅgada’s action shows filial loyalty and respect in a moment of loss.