Shloka 22

ताराविलापः

Tārā’s Lament over Vāli

Devanagari script

अवस्थां पश्चिमां पश्य पितुः पुत्र सुदारुणाम्।सम्प्रसक्तस्य वैरस्य गतोऽन्तः पापकर्मणा।।

Transliteration

avasthāṃ paścimāṃ paśya pituḥ putra sudāruṇām | samprasaktasya vairasya gato 'ntaḥ pāpakarmaṇā ||

Translation

Này con, hãy nhìn xem tình trạng cuối cùng khủng khiếp của cha con: bị thúc đẩy bởi hận thù, người đã đi đến kết cục này do nghiệp báo.

Word by Word

• अवस्थाम्: condition/state
• अवस्थाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अवस्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पश्चिमाम्: final/last
• पश्चिमाम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying अवस्थाम्)

• पश्य: see
• पश्य: आज्ञार्थ-क्रिया (Imperative action)
• Type: Verb
• Root: √पश्/√दृश् (धातु; पश्यति)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• पितुः: of (your) father
• पितुः: सम्बन्ध (Sambandha)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• पुत्र: O son
• पुत्र: सम्बोधन (Sambodhana/Address)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• सुदारुणाम्: most dreadful
• सुदारुणाम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सुदारुण (प्रातिपदिक; सु-उपसर्ग)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying अवस्थाम्)

• सम्प्रसक्तस्य: of the prolonged/engaged (enmity)
• सम्प्रसक्तस्य: सम्बन्ध-विशेषण (Genitive qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्प्रसक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्-प्र-उपसर्ग + √सञ्ज्/√सज् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (qualifying वैरस्य)

• वैरस्य: of the enmity
• वैरस्य: सम्बन्ध (Sambandha)
• Type: Noun
• Root: वैर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• गतः: has gone/reached
• गतः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Verb
• Root: गत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्तरि कृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (refers to पितुः)

• अन्तः: the end
• अन्तः: कर्म (Karma/Goal reached)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पापकर्मणा: due to sinful action
• पापकर्मणा: हेतु (Hetu/Cause; Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: पापकर्मन् (प्रातिपदिक; पाप + कर्मन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतौ (cause)

Context

'O son! you see the most terrific end of your father on whom enmity forced sinful deeds.

Characters & Entities

• Tārā
• Aṅgada
• Vāli

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Unchecked enmity (vaira) can push a person into adharma; one must restrain hostility and act righteously to avoid ruinous consequences.

What is the narrative situation?

After Vāli is mortally wounded, Tārā addresses Aṅgada, urging him to look upon his father’s condition and understand the moral cause behind the tragedy.

Which character virtue is emphasized?

Moral discernment and sobriety in crisis—Tārā frames grief through ethical causality, guiding Aṅgada toward mature understanding.