Shloka 25

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

Devanagari script

वयं तु भरतादेश विधिं कृत्वा हरीश्वर।त्वद्विधान्भिन्नमर्यादान्नियन्तुपर्यवस्थिताः।।

Transliteration

vayaṃ tu bharatādeśa-vidhiṃ kṛtvā harīśvara | tvadvidhān bhinnamaryādān niyantuṃ paryavasthitāḥ ||

Translation

Hỡi chúa tể loài khỉ, chúng ta đã lấy mệnh lệnh của Bharata làm khuôn phép, nên quyết tâm chế ngự và trừng phạt những kẻ như ngươi đã phá vỡ giới hạn của lễ pháp (maryādā).

Word by Word

• वयम्: we
• वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), बहुवचन (plural), प्रथमा (1st case), त्रिलिङ्ग-प्रयोगे नपुंसक/पुंभावे (we)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• भरतादेश: O (one acting by) Bharata's command
• भरतादेश: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भरत-आदेश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: भरतस्य आदेशः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case/vocative), एकवचन

• विधिम्: rule/command (procedure)
• विधिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन

• कृत्वा: having done/after performing
• कृत्वा: Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable), पूर्वकालिक क्रिया (having done)

• हरीश्वर: O lord of monkeys
• हरीश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हरि-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: हरीणाम् ईश्वरः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case/vocative), एकवचन

• त्वद्विधान्: those like you
• त्वद्विधान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वद्-विध (प्रातिपदिक; समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: त्वद्विधाः = like you), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन

• भिन्नमर्यादान्: those who have transgressed bounds
• भिन्नमर्यादान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भिन्न-मर्यादा (प्रातिपदिक; समास)
• Form: कर्मधारय-समास (भिन्ना मर्यादा येषाम्/भिन्नमर्यादाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन

• नियन्तुम्: to restrain/punish
• नियन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: नि-यम् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपदी-धातु, उद्देश्य/प्रयोजन (to restrain/punish)

• पर्यवस्थिताः: are determined/stand ready
• पर्यवस्थिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: परि-अव-स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्म/भूतकृत् (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; अर्थः: निश्चयेन स्थिताः (determined/standing ready)

Context

'O Vali! we have to follow Bharata's command and are bent upon punishing those wicked people who deviate from the bounds of dharma.

Characters & Entities

• Rama
• Vali
• Bharata
• maryādā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Maryādā (ethical boundaries) must be protected; dharmic leadership involves restraining those who breach communal and familial norms.

What is the narrative situation?

Rama positions Vali’s punishment as consistent with established royal command and the need to uphold maryādā.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness in duty: Rama emphasizes resolve to uphold dharma over personal hesitation.