Shloka 50

दुन्दुभिवधप्रसङ्गः

The Dundubhi Episode and the Proof of Rama’s Prowess

Devanagari script

येनाहं सहसा स्पृष्टश्शोणितेन दुरात्मना।

कोऽयं दुरात्मा दुर्भुदि्घरकृतात्मा च बालिशः4.11.50।।

Transliteration

yenāhaṃ sahasā spṛṣṭaḥ śoṇitena durātmanā |

ko 'yaṃ durātmā durbuddhir akṛtātmā ca bāliśaḥ || 4.11.50 ||

Translation

“Bởi ai—kẻ ác nào—mà ta bỗng bị huyết chạm vào? Kẻ nào đây, tâm địa xấu xa, trí mờ ác độc, không tự chế, lại ngu si?”

Word by Word

• येन: by whom
• येन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; relative pronoun 'by whom'

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 1st person pronoun

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक/कालवाचक-अव्यय (suddenly/at once)

• स्पृष्टः: touched
• स्पृष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √स्पृश् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; passive sense 'touched' (predicate of अहम्)

• शोणितेन: with blood
• शोणितेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शोणित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Instrumental 'with blood'

• दुरात्मना: by a wicked one
• दुरात्मना: Kartr (कर्ता/agent in passive)
• Type: Noun
• Root: दुरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental 'by the wicked one'

• कः: who?
• कः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; interrogative

• अयम्: this one
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दुरात्मा: a villain
• दुरात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to अयम्

• दुर्बुद्धिः: evil-minded (one)
• दुर्बुद्धिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition

• अकृतात्मा: undisciplined
• अकृतात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अकृतात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'undisciplined/uncultivated self'

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• बालिशः: a fool
• बालिशः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बालिश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'fool/simpleton'

Context

'Who is that petty, wicked, evil- minded one who caused the drops of blood to touch (fall on) me suddenly?

Characters & Entities

• sage (muni)
• blood (śoṇita)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes maintaining purity and respect for ascetic domains; reckless violence that pollutes others’ sanctified life is condemned as adharma.

What is the narrative situation?

The sage reacts verbally to the blood that has fallen upon/near him, identifying the act as a moral offense and seeking the culprit.

Which character virtue is emphasized?

Commitment to sanctity and truth—naming wrongdoing frankly and refusing to normalize desecration.